Bắc Ninh đẩy mạnh hoạt động phòng chống bệnh lao

Theo báo cáo của Bệnh viện Phổi Bắc Ninh, năm 2024, toàn tỉnh ghi nhận 654 trường hợp mắc lao, chiếm tỉ lệ 57/100.000 dân. Bên cạnh việc áp dụng đúng các phác đồ điều trị của Bộ Y tế trong điều trị bệnh nhân lao, Bệnh viện Phổi Bắc Ninh đã và đang sử dụng có hiệu quả hệ thống máy móc, trang thiết bị phục vụ chẩn đoán vi khuẩn lao một cách nhanh chóng, chính xác nhất. Trong đó, đáng chú ý là hệ thống máy xét nghiệm sinh học phân tử GenXpert - một trong những “tiêu chuẩn vàng” trong chẩn đoán vi khuẩn lao. Bệnh viện Phổi Bắc Ninh là đơn vị duy nhất trên địa bàn tỉnh được trang bị hệ thống máy GenXpert này từ năm 2016. Với ưu thế độ nhậy lên đến 99.2% và độ đặc hiệu cao đến 97.8%, kết quả được trả chỉ sau 1 tiếng 15 phút, ứng dụng kĩ thuật này đã nâng cao hiệu quả chẩn đoán vi khuẩn lao cao gấp 7 lần so với phát hiện thụ động. Để tăng cường hiệu quả hoạt động chẩn đoán xác định, năm 2024 vừa qua, Bệnh viện Phổi tiếp tục được trang bị thêm 1 hệ thống GenXpert. Từ đó nâng công suất chẩn đoán của 2 máy lên 8 mẫu trong 1 lần xét nghiệm. Kết quả không chỉ xác định chính xác mẫu bệnh phẩm của bệnh nhân có mắc vi khuẩn lao hay không mà còn cho kết luận vi khuẩn có kháng thuốc hay không. Từ đó giúp nâng cao tối đa hiệu quả điều trị cho người bệnh. Hiện tất cả bệnh nhân được nội soi phế quản và các bệnh nhân có chỉ định lấy mẫu bệnh phẩm xét nghiệm tại Bệnh viện Phổi đều được thực hiện GenXpert và có kết quả ngay trong ngày.

Cùng với GenXpert thì hệ thống máy nuôi cấy vi khuẩn trong môi trường lỏng MGIT-BACTEC đã giúp công tác chẩn đoán lao tại Bệnh viện Phổi đạt hiệu quả cao nhất. Bác sĩ CKI Phạm Phúc Côn - Trưởng khoa Lao ngoài phổi, bệnh phổi, Bệnh viện Phổi cho biết, mỗi hệ thống xét nghiệm sẽ được ứng dụng cho từng trường hợp bệnh cụ thể. Với những trường hợp GenXpert không có kết quả, hoặc cho kết quả âm tính nhưng bác sĩ vẫn nghi ngờ thì bệnh nhân sẽ tiếp tục được chỉ định thực hiện xét nghiệm M-GIT. Bởi trong một số trường hợp vi khuẩn lao không điển hình, thì kết quả GenXpert trả về sẽ là âm tính. Khi được nuôi cấy trong môi trường lỏng, vi khuẩn đó sẽ tiếp tục phát triển, nhân lên và từ đó có thể  định danh được nó là vi khuẩn không điển hình, vẫn xác định là dương tính để bệnh nhân được điều trị sớm theo đúng phác đồ của Bộ Y tế.

Bệnh nhân Đào Thị Đ. – xã Đại Đồng, huyện Tiên Du cho biết, ở nhà bà có các triệu chứng mệt mỏi, chán ăn, ho sốt nhiều về chiều nhưng đi khám và uống thuốc ngoài không đỡ. Bà đến viện khám và được chỉ định lấy mẫu xét nghiệm và cho kết quả bị mắc lao phổi. Bản thân không bao giờ nghĩ mình bị bệnh lao vì không đi đâu xa, tiếp xúc với người ngoài. Nhưng khi biết bị bệnh, được các bác sĩ giải thích bệnh có thể lây lan qua tiếp xúc gần nên bà tích cực điều trị tại Bệnh viện theo phác đồ. Tới đây, sau khi điều trị ổn định, bà sẽ được chuyển về lấy thuốc hàng tháng tại Trạm Y tế xã. “Mặc dù là bệnh nguy hiểm, nhưng các bác sĩ bảo cứ yên tâm điều trị sẽ khỏi bệnh nên tôi tuân thủ uống thuốc đúng giờ, đủ liều, đủ loại và tăng cường đeo khẩu trang, sử dụng đồ dùng sinh hoạt cá nhân riêng để hạn chế lây lan cho người nhà và mọi người xung quanh” – bà Đ. lạc quan chia sẻ.

Tất cả các trường hợp nội soi phế quản tại Bệnh viện Phổi đều được làm xét nghiệm GenXpert để sàng lọc sớm vi khuẩn lao

Theo bác sĩ Nguyễn Khắc Lợi – khoa Lao phổi, Bệnh viện Phổi Bắc Ninh cho biết, mặc dù tình trạng lao kháng thuốc trên địa bàn cả nước có xu hướng tăng/giảm không ổn định, nhưng tại Bắc Ninh, nhờ làm tốt công tác tuyên truyền và sàng lọc cộng đồng, phát hiện sớm và đưa vào điều trị kịp thời nên số ca mắc lao kháng thuốc năm 2024 giảm hơn so với các năm trước. Năm 2025, Bệnh viện Phổi Bắc Ninh sẽ đưa sử dụng phác đồ điều trị lao kháng thuốc mới cho bệnh nhân theo quy định của Bộ Y tế. Theo đó, thời gian điều trị lao kháng thuốc của bệnh nhân sẽ được rút ngắn hơn, số lượng thuốc sử dụng ít hơn. Tuy nhiên, tác dụng phụ và biến cố của thuốc có thể gặp phải trên bệnh nhân sẽ cao hơn. Vì vậy, công tác quản lí và điều trị cho bệnh nhân phải sát sao và chặt chẽ hơn; đồng thời đòi hỏi sự phối hợp của bệnh nhân tích cực hơn mới đạt hiệu quả.

Bệnh viện Phổi Bắc Ninh hiện được trang bị 2 hệ thống GenXpert - tiêu chuẩn vàng trong xét nghiệm vi khuẩn lao

Để nâng cao hiệu quả hoạt động của chương trình chống Lao, đặc biệt trong chủ động phối hợp giữa các cơ sở khám chữa bệnh trong phát hiện sớm bệnh nhân lao, vừa qua, Sở Y tế đã tổ chức hội nghị với sự tham gia của đầy đủ các đơn vị từ tỉnh đến cơ sở, các bệnh viện công lập và tư nhân trên địa bàn tỉnh. Không chỉ phân tuyến, quản lý, chuyển tuyến khám chữa bệnh lao; hội nghị còn tăng cường việc lấy mẫu để chủ động xét nghiệm bệnh lao từ các cơ sở y tế trên địa bàn tỉnh. Trên cơ sở đó, các Bệnh viện đa khoa, chuyên khoa, các TTYT tuyến huyện và các Bệnh viện tư nhân trên địa bàn tỉnh sẽ tăng cường lấy mẫu xét nghiệm cho những trường hợp bệnh nhân có nghi ngờ mắc lao. Mẫu bệnh phẩm sẽ được gửi đến Bệnh viện Phổi Bắc Ninh thực hiện xét nghiệm GenXpert để chủ động sàng lọc, phát hiện sớm ca bệnh và tư vấn, đưa vào điều trị kịp thời, tránh để ca bệnh lây lan trong cộng đồng.

Hệ thống nuôi cấy vi khuẩn MGIT-BACTEC với ưu điểm định danh những vi khuẩn không điển hình giúp không bỏ sót bệnh nhân lao

Trong năm 2024, Bệnh viện Phổi cũng phối hợp triển khai khám, phát hiện chủ động bệnh lao tại 4 huyện/thành phố gồm Từ Sơn, Tiên Du, Yên Phong và Quế Võ. Qua đó, hơn 7.700 người dân đã được khám, làm xét nghiệm nhanh và chụp X-quang. Tùy vào thực tế tình trạng của các đối tượng sẽ được chỉ định lấy mẫu làm xét nghiệm GenXpert. Qua đó, phát hiện 24 trường hợp lao nhạy cảm và 650 trường hợp lao tiềm ẩn.

Bác sĩ CKII Vũ Quang Vĩnh – Giám đốc Bệnh viện Phổi Bắc Ninh cho biết, thực tế hiện nay người dân vẫn còn khá chủ quan, chưa nhận thức đầy đủ về bệnh lao. Nhiều người có triệu chứng bệnh nhưng không đi khám, chủ quan nghĩ rằng chỉ mắc bệnh hô hấp thông thường, tự ý đi mua thuốc điều trị khiến việc chữa bệnh không hiệu quả và nguy cơ lây lan ra cộng đồng rất lớn. Hoạt động sàng lọc lao tại cộng đồng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi giúp phát hiện sớm, điều trị kịp thời; giảm gánh nặng kinh tế khi bệnh nhân điều trị sớm sẽ ít tốn kém hơn so với khi bệnh đã tiến triển nặng, giảm thiểu thời gian nghỉ làm, thất nghiệp do bệnh lao gây ra. Đồng thời, việc điều trị sớm cũng giúp hạn chế lao kháng thuốc, tránh lây lan các chủng vi khuẩn lao khó điều trị. Đây cũng là một quan trọng trong chiến lược của Việt Nam và thế giới nhằm tiến tới loại trừ bệnh lao vào năm 2030. Thực tế qua 6 năm triển khai, trung bình mỗi năm Bệnh viện phát hiện ra 30 trường hợp mắc bệnh lao và trên 300 người nhiễm lao tiềm ẩn tại cộng đồng. Tất cả đều được tư vấn lên Bệnh viện Phổi để chẩn đoán xác định và kịp thời đưa vào điều trị sớm.

Mới đây, Bệnh viện Phổi cùng với các cơ sở y tế công lập trên địa bàn tỉnh đã triển khai bệnh án điện tử, tiến tới liên thông, kết nối dữ liệu giữa tất cả các cơ sở y tế tại tất cả các tuyến. Từ đó, công tác quản lý, điều trị bệnh nhân mắc bệnh phổi nói chung và bệnh lao nói riêng sẽ đạt hiệu quả cao hơn. Hiện hoạt động điều trị lao đã đạt được những kết quả khá tích cực với trên 90% bệnh nhân lao mới được điều trị khỏi bệnh; 70% bệnh nhân lao đa kháng thuốc sử dụng phác đồ ngắn hạn và 80% bệnh nhân lao đa kháng thuốc sử dụng phác đồ ngắn hạn. Cùng với đó, các công nghệ mới trong chẩn đoán, các phác đồ điều trị mới với các loại thuốc mới được áp dụng ngay cả với lao đa kháng và siêu kháng thuốc. Tuy nhiên, thực tế cho thấy số lượng người mắc lao tại cộng đồng chưa được phát hiện vẫn còn khá cao. Vì vậy, việc triển khai các giải pháp mang tính trọng tâm cả về chẩn đoán lẫn điều trị là hết sức cần thiết trong giai đoạn này nhằm đáp ứng các mục tiêu của chương trình đã đề ra.