Lao không chỉ gây tổn thương phổi mà còn có thể lây lan sang xương, hạch bạch huyết, hệ thần kinh, tim, màng não và nhiều cơ quan khác. Vì vậy, từ năm 1981, Bộ Y tế đã đưa vắc xin phòng lao (BCG) vào chương trình tiêm chủng mở rộng (TCMR) quốc gia. Theo khuyến cáo, trẻ sơ sinh nên được tiêm vắc xin (BCG) trong vòng 24 giờ đầu sau sinh để hệ miễn dịch kịp thời nhận diện và chống lại vi khuẩn lao.
Nhằm tăng cường miễn dịch chủ động phòng bệnh lao cho trẻ em, góp phần giảm tỷ lệ mắc bệnh lao trong cộng đồng, năm 2026, Sở Y tế Bắc Ninh tiếp tục đẩy mạnh việc triển khai tiêm vắc xin phòng lao (BCG) tại các bệnh viện có phòng sinh trên địa bàn tỉnh. Toàn tỉnh phấn đấu 100% trẻ sinh ra tại các bệnh viện có phòng sinh, đủ kiều kiện tiêm chủng được tiêm 01 liều vắc xin phòng lao (BCG) trước khi ra viện. 100% các bệnh viện có phòng sinh thực hiện tiêm chủng vắc xin phòng lao thuộc chương trình tiêm chủng mở rộng. Đảm bảo an toàn và chất lượng tiêm chủng theo Nghị định số 104/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 của Chính phủ quy định về hoạt động tiêm chủng và các quy định của Bộ Y tế về tiêm chủng.
Đối tượng tiêm chủng gồm trẻ sinh ở các bệnh viện có phòng sinh trên địa bàn tỉnh và trẻ em dưới 1 tuổi chưa được tiêm vắc xin phòng lao (BCG), đủ điều kiện tiêm chủng theo Quyết định số 1575/QĐ-BYT ngày 27/3/2023 của Bộ Y tế về việc Ban hành hướng dẫn khám sàng lọc trước tiêm chủng đối với trẻ em và Thông tư số 52/2025/TT-BYT ngày 31/12/2025 của Bộ Y tế ban hành danh mục bệnh truyền nhiễm, đối tượng và phạm vi phải sử dụng vắc xin, sinh phẩm y tế bắt buộc.
Khám sức khỏe cho trẻ tại Bệnh viện Sản Nhi Bắc Ninh số 1
Để công tác tiêm vắc xin phòng lao (BCG) được triển khai có hiệu quả, Sở Y tế giao Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Bắc Ninh là đầu mối về triển khai tiêm vắc xin phòng lao (BCG) tại các bệnh viện có phòng sinh trên địa bàn tỉnh. Xây dựng và triển khai kế hoạch tiêm vắc xin phòng lao (BCG) tại các bệnh viện có phòng sinh. Hàng năm, triển khai, rà soát, cập nhật danh sách các bệnh viện có phòng sinh trên địa bàn tỉnh đủ điều kiện tiêm chủng để triển khai tiêm phòng BCG. Tổ chức tập huấn, cập nhật kiến thức cho cán bộ phụ trách tiêm chủng tại bệnh viện, đặc biệt với các cơ sở bắt đầu triển khai từ quý II năm 2026. Tiếp nhận và cung ứng vắc xin, dung môi cho các bệnh viện có phòng sinh trên địa bàn tỉnh. Hướng dẫn chuyên môn, kỹ thuật, việc quản lý, sử dụng và bảo quản vắc xin cho cán bộ tiêm chủng các tuyến theo quy định. Xây dựng biểu mẫu báo cáo, hướng dẫn, hỗ trợ các đơn vị thực hiện về quy trình tổ chức và chuyên môn. Thực hiện công tác giám sát hỗ trợ tiêm chủng, đặc biệt phối hợp giám sát chủ động ca phản ứng sau tiêm. Trung tâm cung cấp tài liệu truyền thông về bệnh lao và lợi ích của việc tiêm vắc xin phòng lao cho các bệnh viện trong và ngoài công lập, các Trạm Y tế. Tuyến xã, phường tổ chức tuyên truyền trên loa truyền thanh, trong các buổi họp cộng đồng và tư vấn trực tiếp cho phụ nữ mang thai khi đến trạm y tế khám thai và tiêm vắc xin uốn ván nội dung về địa điểm, thời điểm và lợi ích khi trẻ được tiêm vắc xin phòng lao (BCG) trong bệnh viện. Các bệnh viện có phòng sinh thực hiện truyền thông trực tiếp và tư vấn cho phụ nữ mang thai, phụ nữ sau sinh về địa điểm, thời điểm và lợi ích tiêm vắc xin phòng lao (BCG) cho trẻ sau sinh tại bệnh viện.
Bệnh viện trong và ngoài công lập có phòng sinh xây dựng kế hoạch triển khai tiêm vắc xin phòng lao (BCG) tại đơn vị năm 2026, đảm bảo tổ chức tiêm cho 100% trẻ sơ sinh đủ điều kiện trước khi xuất viện. Bố trí phòng tiêm chủng, nhân lực và trang thiết bị đáp ứng yêu cầu tiêm chủng an toàn theo quy định của Bộ Y tế, quy trình thực hiện tiêm chủng BCG tại đơn vị, sử dụng điểm tiêm vắc xin viêm gan B của đơn vị đã được công bố trên Website của Sở Y tế. Đảm bảo điều kiện tiếp nhận và bảo quản vắc xin theo đúng quy định. Tiếp nhận vắc xin, dung môi từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật cùng với vắc xin khác trong chương trình tiêm chủng mở rộng. Tổ chức bảo quản vắc xin trong dây chuyền lạnh đảm bảo an toàn theo quy định. Thực hiện tiêm đúng kỹ thuật, đúng chỉ định, đảm bảo sàng lọc và tư vấn cho gia đình trẻ trước tiêm. Đảm bảo an toàn tiêm chủng theo quy định. Chuẩn bị sẵn cơ số thuốc, phương tiện và quy trình xử trí phản ứng sau tiêm; đảm bảo năng lực cấp cứu sốc phản vệ tại chỗ. Nhập liệu mũi tiêm BCG lên hệ thống quản lý TCMR ngay trong ngày; quản lý đối tượng và hồ sơ tiêm chủng đầy đủ. Các bệnh viện có phòng sinh căn cứ trên thực tế số lượng trẻ sinh tại mỗi đơn vị có thể tổ chức tiêm vắc xin phòng lao (BCG) hàng ngày hoặc vài ngày/lần, đảm bảo trẻ đủ điều kiện tiêm chủng được tiêm vắc xin phòng lao (BCG) trước khi ra viện và sử dụng vắc xin hiệu quả. Mỗi kíp thực hiện tiêm chủng cần đảm bảo đủ nhân lực khám sàng lọc, tư vấn trước tiêm chủng, thực hiện tiêm chủng và theo dõi phản ứng sau tiêm. Cán bộ tham gia công tác tiêm chủng có trình độ chuyên môn và được tập huấn, có chứng chỉ về an toàn tiêm chủng đảm bảo theo quy định tại Nghị định số 104/2016/NĐ-CP.
Các Trạm Y tế tuyên truyền, phổ biến đến phụ nữ có thai đến khám/tiêm vắc xin uốn ván tại đơn vị về địa điểm, thời điểm và lợi ích của tiêm vắc xin phòng lao (BCG) tại bệnh viện. Rà soát, lập danh sách đối tượng trẻ dưới 1 tuổi chưa được tiêm phòng lao tại địa phương, xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện tiêm chủng BCG tại đơn vị, tổ chức tiêm bù, tiêm vét vắc xin phòng lao BCG cho trẻ đủ điều kiện trên địa bàn (nếu có), đảm bảo an toàn, đúng kỹ thuật và đúng quy trình của Chương trình TCMR. Tiếp nhận, bảo quản vắc xin và dung môi từ đơn vị đầu mối cùng với việc tiếp nhận vắc xin thường xuyên hàng tháng, đảm bảo theo yêu cầu dây chuyền lạnh, theo dõi và ghi chép nhiệt độ ít nhất 2 lần/ngày; lưu trữ hồ sơ theo quy định. Sử dụng vắc xin đúng đối tượng, đảm bảo hiệu quả và an toàn tiêm chủng. Tham gia truyền thông tại cộng đồng về lợi ích và tính an toàn của tiêm vắc xin phòng lao BCG, vận động gia đình đưa trẻ đi tiêm đúng lịch nếu trẻ chưa được tiêm tại bệnh viện. Báo cáo số liệu tiêm BCG hằng tháng về Trung tâm Kiểm soát bệnh tật đúng thời gian quy định
Các cơ sở khám chữa bệnh trong và ngoài công lập tăng cường truyền thông, tư vấn cho người bệnh, người nhà người bệnh, đặc biệt là phụ nữ mang thai và phụ nữ sau sinh về lợi ích tiêm vắc xin phòng lao (BCG) cho trẻ; hướng dẫn gia đình đưa trẻ đến cơ sở tiêm chủng đủ điều kiện để tiêm đúng lịch, an toàn. Lồng ghép tư vấn tiêm chủng vắc xin phòng lao (BCG) trong quá trình khám bệnh, chữa bệnh, đặc biệt tại các khoa sản, khoa nhi, khoa khám bệnh. Tham gia giám sát, phát hiện, xử trí và báo cáo các trường hợp phản ứng sau tiêm chủng (nếu có) theo quy định.
