Bệnh viện Sản Nhi Bắc Ninh số 2 vừa điều trị khỏi cho 1 bệnh nhi 7 tháng tuổi đồng mắc ho gà và phế cầu. Đây là ca bệnh ho gà thứ 2 được ghi nhận tại bệnh viện này. Mặc dù mắc bệnh, nhưng nhờ tác dụng của vắc xin đã được tiêm nên các trường hợp này đều được điều trị và hồi phục tốt. Vì vậy, các chuyên gia y tế khuyến cáo biện pháp hữu hiệu nhất để chủ động phòng bệnh ho gà nói riêng và các bệnh truyền nhiễm nói chung là tiêm vắc xin phòng bệnh.
Trẻ mắc cùng lúc cả ho gà và phế cầu nhưng không gặp phải các biến chứng nặng và hồi phục khá nhanh do đã được tiêm 3 mũi vắc xin 6 trong 1.
Bệnh nhi D.T.M (7 tháng tuổi, trú tại xã Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh) bắt đầu có triệu chứng ho, sổ mũi khoảng 3 tuần nay. Mẹ bệnh nhi đưa bé đi khám tại phòng khám tư và mua thuốc về uống nhưng không đỡ. Sau khi thấy bé ho nặng hơn, ho thành cơn dài, gia đình đã đưa bé đến nhập viện điều trị nội trú. Tại Bệnh viện Sản Nhi Bắc Ninh số 2, bệnh nhi được lấy mẫu làm xét nghiệm và cho kết quả dương tính với không phải 1 mà là 2 loại vi khuẩn gây bệnh, khiến cùng lúc bé mắc cả ho gà và phế cầu. Chị N.L.C mẹ bệnh nhi chia sẻ: “Ban đầu khi bé mới ho, mũi và sốt thì chỉ nghĩ là ốm thông thường. Nhưng uống thuốc không đỡ, thấy tình trạng của con ngày càng nặng lên, ho đỏ hết mặt, nôn nhiều ra cả đờm đặc. Vì thế gia đình vội vàng đưa con đến viện và xét nghiệm, không ngờ lại mắc cả 2 loại bệnh nguy hiểm. May mắn con được điều trị kịp thời và đáp ứng thuốc nên đã cơ bản ổn định”.
Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Thị Linh – Phó Trưởng khoa Bệnh nhiệt đới và Tiêu hóa Nhi, Bệnh viện Sản Nhi Bắc Ninh số 2 cho biết, riêng với những trường hợp bị đồng mắc kết hợp cả 2 loại vi khuẩn gây ho gà và phế cầu cùng lúc sẽ làm tăng nguy cơ suy hô hấp và biến chứng não hoặc nhiễm trùng huyết. Vi khuẩn phế cầu xâm nhập sâu vào các phế nang vốn đã bị tổn thương và chứa dịch nhầy do ho gà sẽ gây tình trạng suy hô hấp cấp, xẹp phổi hoặc tràn dịch màng phổi. Đường thở bị tổn thương nghiêm trọng cũng tạo điều kiện cho các loại vi khuẩn khác tấn công gây bội nhiễm vi khuẩn, khiến việc điều trị bằng kháng sinh trở nên khó khăn hơn. Với hệ thần kinh, vi khuẩn phế cầu có thể từ đường hô hấp đi vào máu và tấn công màng não. Những cơn ho gà kịch phát kéo dài gây thiếu oxy lên não, có thể dẫn đến xuất huyết não hoặc để lại di chứng trí tuệ nếu không được cấp cứu kịp thời. Ngoài ra, cơn ho gà rũ rượi có thể tạo ra áp lực lớn gây chảy máu cam, xuất huyết kết mạc, xuất huyết nội tạng, gây thoát vị rốn, thoát vị bẹn… Rất may mắn là bệnh nhi này không gặp phải các biến chứng nguy hiểm kể trên.
Các cơ sở y tế tăng cường tuyên truyền biện pháp giữ gìn vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường, lớp học góp phần hạn chế sự lây lan của dịch bệnh.
Được biết, vào tháng 1/2026, Bệnh viện Sản Nhi Bắc Ninh số 2 cũng ghi nhận một trường hợp bệnh nhi 4 tháng tuổi mắc ho gà. Bé được điều trị bằng thuốc tại nhà nhưng không đỡ rồi mới chuyển đến viện điều trị. Đáng chú ý, bệnh nhi này mới chỉ được tiêm 1 mũi vắc xin 5 trong 1 tại Trạm Y tế có chứa thành phần ho gà. Theo phân tích của các bác sĩ về tác động của vắc xin đối với trẻ, 1 mũi tiêm mới chỉ cung cấp 1 phần kháng thể và chưa đủ để tạo ra hàng rào bảo vệ vững chắc chống lại vi khuẩn ho gà. Trẻ dưới 1 tuổi, nhất là giai đoạn 2 – 4 tháng có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Đặc biệt, ngay cả khi đã tiêm đủ 3 mũi vắc xin phòng bệnh, thì hiệu quả bảo vệ của vắc xin cũng thường đạt khoảng 90 – 95%. Nên tiêm vắc xin không đảm bảo hoàn toàn trẻ không mắc bệnh, nhưng nếu có mắc thì các triệu chứng sẽ nhẹ hơn và bệnh nhanh khỏi hơn.
Với trường hợp của bé M., mặc dù mắc cùng lúc cả 2 loại vi khuẩn gây ho gà và phế cầu – đều là những bệnh lí nguy hiểm, có thể gây ra các biến chứng nặng nề, nhưng bệnh nhi M. vẫn hồi phục khá nhanh và không có biến chứng nặng. Lí do có thể là bé đã hoàn thành cả 3 mũi vắc xin Infarix Hexa (6 trong 1) phòng bệnh bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, viêm gan B, viêm phổi và viêm màng não mủ trong tháng 10, 11 và 12/2025. Bệnh nhi này chỉ chưa được tiêm vắc xin phòng bệnh phế cầu.
Nói về trường hợp này, thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Khắc Từ - Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Bắc Ninh cho biết, việc hoàn thành 3 mũi tiêm cơ bản (lúc 2, 3 và 4 tháng tuổi) giúp cơ thể trẻ hình thành một lượng kháng thể đáng kể chống lại vi khuẩn ho gà. Từ đó giúp giảm mức độ nặng và ngăn ngừa được các biến chứng nặng, giúp trẻ không bị rơi vào tình trạng quá nguy kịch dù đã bị đồng nhiễm cả 2 loại vi khuẩn. Dù vắc xin 6 trong 1 không phòng được phế cầu, nhưng nhờ kiểm soát tốt bệnh ho gà giúp phổi không bị tổn thương sâu, hệ miễn dịch của bé có thêm sức lực để đối phó với vi khuẩn phế cầu xâm nhập. Với trường hợp này, nếu không được tiêm 3 mũi vắc xin có thành phần ho gà, tình trạng viêm phổi do cả 2 tác nhân cùng lúc sẽ cực kì nặng nề và khó điều trị.
Tiêm vắc xin phòng bệnh ho gà nói riêng và các loại bệnh truyền nhiễm khác nói chung tạo dựng hệ thống phòng thủ cho cơ thể trẻ, giúp trẻ hạn chế bị bệnh và nếu có mắc cũng nhẹ hơn và nhanh khỏi hơn.
Có thể nói, tiêm chủng đầy đủ là “lá chắn” giúp giảm tỉ lệ tử vong và biến chứng nặng, ngay cả khi trẻ không may mắc các bệnh hoặc bị đồng nhiễm thêm các tác nhân khác. Việc tiêm vắc xin giúp cơ thể được làm quen với vi khuẩn, vi rút đã làm yếu. Hệ miễn dịch sẽ tạo ra các tế bào nhớ và kháng thể. Khi vi khuẩn thật xâm nhập, thay vì mất 7 – 10 ngày để tìm cách đối phó với vi khuẩn thì hệ miễn dịch chỉ mất vài giờ, hoặc 1 – 2 ngày để nhận diện và tung quân ra đánh trả ngay lập tức, từ đó giúp hạn chế tình trạng vi khuẩn nhân lên về số lượng và tấn công ồ ạt vào các cơ quan nội tạng. Kháng thể từ vắc xin cũng giúp “khóa” các độc tố và ngăn vi khuẩn bám vào tế bào, ngăn chúng xâm nhập sâu vào phổi hay máu. Minh chứng là trường hợp bé M. vẫn bị ho nhưng ít bị suy hô hấp, tím tái hay viêm não – những biến chứng của ho gà do vi khuẩn nhân lên quá mức gây ra. Nhờ lượng kháng thể có từ vắc xin, lượng vi khuẩn gây bệnh cũng được giữ ở mức thấp hơn, ít vi khuẩn đồng nghĩa với triệu chứng nhẹ hơn và thời gian khỏi nhanh hơn. “Tóm lại, vắc xin không phải là áo giáp bọc ngoài cơ thể để ngăn vi khuẩn chạm vào trẻ. Nhưng nó là một hệ thống phòng thủ bên trong. Vi khuẩn vẫn có thể xâm nhập khiến trẻ mắc bệnh, nhưng chúng sẽ bị tiêu diệt trước khi kịp gây ra những biến chứng nặng, thậm chí là tử vong cho trẻ” – bác sĩ Từ nhấn mạnh.
Theo thống kê của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật, riêng trong năm 2025, toàn tỉnh ghi nhận 18 ca mắc, rải rác tại các địa phương và các thời điểm khác nhau trong năm, không ghi nhận ổ dịch. Ho gà là 1 trong 6 bệnh truyền nhiễm nguy hiểm hàng đầu đối với trẻ nhỏ bởi bệnh không chỉ dễ lây nhiễm, nhất là trong những tháng đầu đời của trẻ; mà còn rất dễ gây biến chứng, để lại hậu quả vô cùng nặng nề, thậm chí là tử vong. Vì vậy, vắc xin có chứa thành phần ho gà đã được đưa vào chương trình tiêm chủng mở rộng từ nhiều năm nay giúp phòng chống hiệu quả bệnh dịch ho gà.
Các chuyên gia y tế khuyến cáo, bên cạnh biện pháp phòng bệnh đặc hiệu là tiêm vắc xin có thành phần ho gà đúng lịch theo khuyến cáo của Bộ Y tế, các gia đình cần thực hiện giữ nơi ở, lớp học thông thoáng, đủ ánh sáng; thực hiện vệ sinh thân thể, mũi họng; thường xuyên rửa tay bằng xà phòng; che mũi, miệng khi hắt hơi không chỉ đối với trẻ mà còn cả với người lớn nhằm hạn chế tối đa việc lây nhiễm mầm bệnh từ người lớn sang trẻ nhỏ.
