Nhân Ngày Thế giới phòng chống lao 24/3, với chủ đề “Vì một Việt Nam không còn bệnh lao”, công tác phòng chống lao tiếp tục được ngành y tế đặc biệt quan tâm nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng, chủ động phát hiện và điều trị bệnh kịp thời. Tại Bắc Ninh, các cơ sở y tế chuyên khoa đang tăng cường triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm kiểm soát, hạn chế sự lây lan của bệnh lao trong cộng đồng.
Theo bác sĩ CKI Nguyễn Đức Thưởng, Phụ trách khoa Khám bệnh đa khoa – Hồi sức cấp cứu, Bệnh viện Phổi Bắc Ninh số 2, bệnh lao không chỉ dừng lại ở lao phổi như nhiều người vẫn nghĩ mà vi khuẩn lao có thể tấn công gần như tất cả các cơ quan trong cơ thể thông qua đường máu hoặc hệ bạch huyết. Trong đó, lao phổi vẫn là thể bệnh phổ biến nhất, chiếm khoảng 80 – 85% tổng số ca mắc lao. Ngoài ra còn có nhiều thể lao ngoài phổi như lao màng não, lao xương khớp, lao hạch, lao hệ tiết niệu – sinh dục, lao tiêu hóa…
Bệnh lao được đánh giá là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm với khả năng lây lan nhanh qua đường hô hấp. Một người mắc lao phổi chưa được điều trị có thể lây cho từ 10 – 15 người khác mỗi năm. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, tỷ lệ tử vong có thể lên tới 50%, đồng thời để lại nhiều di chứng nặng nề.
Các bác sĩ khuyến cáo người dân cần đặc biệt lưu ý khi xuất hiện những dấu hiệu nghi ngờ mắc lao như ho kéo dài trên 2 tuần, ho khan hoặc ho có đờm, ho ra máu, sút cân nhanh, mệt mỏi, chán ăn, sốt nhẹ về chiều, ra mồ hôi trộm, đau ngực hoặc khó thở… để chủ động đi khám và điều trị sớm.
Hiện nay, bệnh lao đang có xu hướng trẻ hóa và gia tăng tình trạng lao kháng thuốc. Việt Nam hiện nằm trong nhóm 30 quốc gia có gánh nặng bệnh lao cao nhất thế giới, trong đó khoảng 70% người bệnh thuộc độ tuổi lao động từ 15 – 55 tuổi. Tỷ lệ mắc lao ở trẻ em và thanh niên có xu hướng tăng do nhiều nguyên nhân như môi trường học tập, làm việc đông người; lối sống thiếu khoa học khiến suy giảm miễn dịch; tâm lý chủ quan, tự ý điều trị các triệu chứng ho, sốt dẫn đến phát hiện bệnh muộn.
Bên cạnh đó, Việt Nam cũng nằm trong nhóm 10/30 quốc gia có số ca lao kháng thuốc cao nhất toàn cầu với khoảng 3.000 – 4.000 ca mỗi năm. Nguyên nhân chủ yếu do tình trạng lây nhiễm trong cộng đồng, người bệnh tự ý bỏ thuốc khi thấy triệu chứng thuyên giảm khiến vi khuẩn lao trở nên kháng thuốc, gây khó khăn cho quá trình điều trị sau này.
Bác sĩ CKI Nguyễn Đức Thưởng thực hiện kỹ thuật chọc hút màng phổi dưới hướng dẫn của cắt lớp vi tính điều trị cho bệnh nhân.
Theo các chuyên gia y tế, thời gian điều trị lao thường kéo dài từ 6 – 20 tháng tùy thể bệnh và mức độ kháng thuốc. Sau khoảng 2 tuần điều trị đúng phác đồ, người bệnh có thể giảm khả năng lây nhiễm và cảm thấy sức khỏe cải thiện rõ rệt. Tuy nhiên, việc tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị là yếu tố đặc biệt quan trọng nhằm ngăn ngừa nguy cơ lao kháng thuốc.
Ngoài lao hoạt động, lao tiềm ẩn cũng được xem là “nguồn lây âm thầm” trong cộng đồng. Đây là tình trạng vi khuẩn lao tồn tại trong cơ thể ở trạng thái “ngủ đông”, người nhiễm không có biểu hiện triệu chứng và chưa có khả năng lây bệnh. Tuy nhiên, khi hệ miễn dịch suy giảm, khoảng 5 – 10% số người nhiễm lao tiềm ẩn có thể chuyển sang lao hoạt động trong suốt cuộc đời.
Ước tính hiện có khoảng 27 – 30% dân số Việt Nam nhiễm lao tiềm ẩn. Đáng lo ngại hơn, nếu người nhiễm lao tiềm ẩn mang chủng vi khuẩn kháng thuốc thì khi phát bệnh sẽ trực tiếp phát tán chủng vi khuẩn nguy hiểm này ra cộng đồng, khiến việc điều trị trở nên khó khăn và tốn kém hơn rất nhiều.
Các bác sĩ cũng nhấn mạnh vai trò quan trọng của chế độ dinh dưỡng trong quá trình điều trị lao. Người bệnh cần tăng cường bổ sung đạm, vitamin, khoáng chất và các thực phẩm hỗ trợ giải độc gan, thận nhằm nâng cao thể trạng, giảm tác dụng phụ của thuốc. Đồng thời cần tuyệt đối hạn chế rượu bia, thuốc lá và các thực phẩm nhiều dầu mỡ để hỗ trợ quá trình phục hồi sức khỏe.
Cùng với sự vào cuộc của ngành y tế và các cơ quan chức năng, việc nâng cao ý thức chủ động theo dõi sức khỏe, phát hiện sớm và tuân thủ điều trị của mỗi người dân được xem là giải pháp quan trọng nhằm từng bước kiểm soát, tiến tới đẩy lùi bệnh lao trong cộng đồng.
