Dinh dưỡng là nền tảng rất quan trọng đối với sức khỏe, sự phát triển về thể lực và trí tuệ của con người. 1000 ngày đầu đời tạo nền móng tối ưu cho sự tăng trưởng, phát triển trí não và sức khoẻ trong suốt cuộc đời. Do vậy, dinh dưỡng trong 1000 ngày đầu đời đóng vai trò cực kỳ quan trọng.
Ngay sau khi Chính phủ ban hành Chương trình chăm sóc dinh dưỡng 1.000 ngày đầu đời, tỉnh Bắc Ninh đã kịp thời ban hành kế hoạch triển khai và chỉ đạo ngành Y tế xây dựng triển khai nhiều giải pháp nhằm phòng chống suy dinh dưỡng bà mẹ, trẻ em, nâng cao tầm vóc người dân. Đây là bước tiến quan trọng nhằm cải thiện chất lượng dân số, giảm suy dinh dưỡng và tạo nền tảng cho thế hệ tương lai khỏe mạnh hơn.
Trong năm 2026, toàn tỉnh phấn đấu giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng ở trẻ em dưới 5 tuổi thể thấp còi xuống 14,3%; thể nhẹ cân xuống 7,6%; thể gầy còm xuống 3,3%. Tỷ lệ trẻ sơ sinh nhẹ cân (dưới 2500g) ở mức dưới 5%. Tỷ lệ phụ nữ mang thai uống viên sắt hoặc viên đa vi chất đạt trên 75%. Nâng cao tỷ lệ thực hành về chăm sóc dinh dưỡng 1000 ngày đầu đời cho người chăm sóc trẻ, phấn đấu tỷ lệ trẻ được bú mẹ sớm sau khi sinh đạt 85%; tỷ lệ trẻ dưới 6 tháng tuổi được nuôi hoàn toàn bằng sữa mẹ đạt trên 50%; trên 65% trẻ 6-23 tháng có chế độ ăn đúng, đủ.
Để hoạt động được triển khai có hiệu quả, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Bắc Ninh đề nghị Trạm Y tế các xã, phường chủ động, tích cực tham mưu cho các cấp ủy Đảng, Chính quyền địa phương quan tâm chỉ đạo, điều hành việc tổ chức, thực hiện Chương trình phù hợp với tình hình thực tế của địa phương, nhằm đạt được các mục tiêu của chương trình. Đẩy mạnh và nâng cao hiệu quả công tác phối hợp liên ngành trong triển khai các hoạt động chăm sóc dinh dưỡng 1000 ngày đầu đời tại địa phương, chú trọng phối hợp với Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp trong tổ chức thực hiện. Đồng thời, huy động nguồn lực tham gia, đặc biệt là hoạt động truyền thông, tư vấn, giáo dục kiến thức, thực hành dinh dưỡng hợp lý cho phụ nữ có thai, bà mẹ có con dưới 2 tuổi và người chăm sóc trẻ. Lồng ghép trong các hoạt động dinh dưỡng của các chương trình, dự án đang triển khai tại địa phương. Tại các tuyến, phân công cán bộ chuyên trách trực tiếp chỉ đạo, hướng dẫn triển khai nội dung hoạt động theo kế hoạch; theo dõi, giám sát và đánh giá, đảm bảo hoàn thành các chỉ tiêu đề ra.
Trạm Y tế tư vấn, hướng dẫn người dân chăm sóc dinh dưỡng cho trẻ
Công tác truyền thông, giáo dục dinh dưỡng là một trong những giải pháp hiệu quả trong công tác phòng chống suy dinh dưỡng bà mẹ, trẻ em, nâng cao tầm vóc người dân. Các đơn vị tăng cường truyền thông trên các phương tiện thông tin đại chúng về tầm quan trọng của sự phát triển toàn diện của trẻ trong giai đoạn đầu đời, đặc biệt là trong 1000 ngày vàng để nâng cao thể chất, trí tuệ cho trẻ. Đa dạng hoá loại hình, phương thức, nội dung truyền thông phù hợp với từng vùng, từng nhóm đối tượng. Thực hiện tư vấn dinh dưỡng cho phụ nữ có thai, bà mẹ đang nuôi con dưới 2 tuổi và người chăm sóc trẻ tại Trạm Y tế, lồng ghép trong các hoạt động ngày “Vi chất dinh dưỡng”, Tuần lễ “Nuôi con bằng sữa mẹ”, khám thai định kỳ, hoạt động cân, đo trẻ dưới 2 tuổi định kỳ tại địa phương để tuyên truyền, vận động, tư vấn nâng cao nhận thức của cộng đồng, phụ nữ có thai, bà mẹ và người chăm sóc trẻ đảm bảo dinh dưỡng hợp lý cho bà mẹ trong thời kỳ mang thai, đang cho con bú và trẻ dưới 24 tháng tuổi. Tăng cường truyền thông về nuôi con bằng sữa mẹ, cách vắt sữa và bảo quản sữa, cách sử dụng sữa đã bảo quản cho các bà mẹ nuôi con bú đang làm việc tại các khu công nghiệp và người chăm sóc trẻ. Tăng cường truyền thông đến các đối tượng, vùng miền có tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi cao như vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số… Thực hiện và duy trì hiệu quả hoạt động truyền thông, tư vấn về chăm sóc dinh dưỡng 1000 ngày đầu đời tại các dự án, chương trình MTQG triển khai trên địa bàn. Phối hợp với Hội liên hiệp phụ nữ, Đoàn thanh niên các cấp tuyên truyền, phổ biến kiến thức về chăm sóc dinh dưỡng 1000 ngày đầu đời cho phụ nữ tại địa phương. Các hoạt động truyền thông được thực hiện đồng bộ và thường xuyên hàng tháng, đặc biệt trong 4 đợt chiến dịch truyền thông về dinh dưỡng: Ngày “Vi chất dinh dưỡng” từ 01 - 02/6/2026; Tuần lễ “Nuôi con bằng sữa mẹ” từ 01/8 - 07/8/2026; Tuần lễ “Dinh dưỡng và Phát triển” từ 16 - 23/10/2026; Chiến dịch bổ sung Vitamin A đợt 2 từ 01- 02/12/2026. Ngoài ra lồng ghép tư vấn trực tiếp kiến thức, thực hành về dinh dưỡng hợp lý cho phụ nữ có thai, bà mẹ có con dưới 2 tuổi và người chăm sóc trẻ trong các đợt cân, đo trẻ, điều tra dinh dưỡng và lồng ghép trong các hoạt động của các chương trình, dự án đang triển khai tại cộng đồng.
Tại tuyến tỉnh, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Bắc Ninh phối hợp Đài truyền hình tỉnh đưa các tin bài về chăm sóc dinh dưỡng 1000 ngày đầu đời trong các buổi phát truyền hình, truyền thanh địa phương. Khoa Truyền thông Giáo dục sức khỏe phối hợp với khoa Dinh dưỡng lấy tin, viết bài đăng tải trang Website của Sở Y tế và của đơn vị. Thực hiện tư vấn dinh dưỡng cho phụ nữ mang thai, bà mẹ có con dưới 2 tuổi và người chăm sóc trẻ tại Phòng tư vấn dinh dưỡng của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh; tư vấn trong các đợt cân, đo, điều tra dinh dưỡng 30 cụm... Tổ chức các buổi truyền thông, nói chuyện chuyên đề về Chăm sóc dinh dưỡng 1000 ngày đầu đời và phòng chống thiếu vi chất dinh dưỡng tại cộng đồng. Tại tuyến xã, phường tổ chức tuyên truyền, phổ biến kiến thức về chăm sóc dinh dưỡng 1000 ngày đầu đời trên hệ thống loa đài phát thanh của xã, phường và các tổ dân phố, thôn, bản để đưa các thông điệp về dinh dưỡng 1000 ngày đầu đời tới tận hộ gia đình; phối hợp phổ biến kiến thức về dinh dưỡng trong các buổi họp phụ nữ của các tổ dân phố, thôn, bản; tổ chức các buổi hướng dẫn thực hành dinh dưỡng cho phụ nữ có thai và bà mẹ có con dưới 2 tuổi, người chăm sóc trẻ... Thực hiện tư vấn dinh dưỡng cho phụ nữ có thai, bà mẹ đang nuôi con dưới 2 tuổi tại Trạm Y tế trong gói dịch vụ y tế cơ bản phục vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu.
Tại tuyến y tế cơ sở, Trạm Y tế các xã, phường triển khai tư vấn dinh dưỡng cho bà mẹ mang thai, bà mẹ có con nhỏ dưới 2 tuổi trong gói dịch vụ y tế cơ bản phục vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu, dự phòng và nâng cao sức khỏe do Trạm Y tế xã, phường thực hiện. Tổ chức triển khai các hoạt động tư vấn dinh dưỡng hợp lý cho bà mẹ trước, trong và sau sinh lồng ghép trong các hoạt động khám thai định kỳ tại trạm Y tế, ngày “Vi chất dinh dưỡng”, hoạt động cân, đo trẻ dưới 2 tuổi định kỳ và trong các buổi đến thăm hộ gia đình. Tư vấn cho các bà mẹ trong thời kỳ mang thai đảm bảo được khám thai định kỳ, tiêm phòng trước sinh và sử dụng viên sắt/đa vi chất. Hướng dẫn các bà mẹ thực hành nuôi con bằng sữa mẹ, ăn bổ sung đúng thời điểm và hợp lý cho trẻ dưới 2 tuổi. Trạm Y tế xã, phường tổ chức và phối hợp với Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh tổ chức các buổi truyền thông, nói chuyện chuyên đề về Chăm sóc dinh dưỡng 1000 ngày đầu đời cho phụ nữ có thai, bà mẹ có con dưới 2 tuổi và người chăm sóc trẻ trên địa bàn. Hướng dẫn phòng, chống thiếu Vitamin A và các vi chất dinh dưỡng khác (sắt, kẽm, i-ốt...) cho phụ nữ có thai, bà mẹ và trẻ em; hướng dẫn thực hành chăm sóc trẻ bị bệnh; vệ sinh an toàn thực phẩm, vệ sinh cá nhân và vệ sinh môi trường, phòng chống giun sán. Tổ chức các buổi hướng dẫn trình diễn bữa ăn bổ sung hợp lý và tư vấn nhóm cho đối tượng là phụ nữ có thai, bà mẹ có con nhỏ và người chăm sóc trẻ lồng ghép trong các chương trình, dự án triển khai tại địa bàn. Duy trì bổ sung Vitamin A liều cao cho trẻ trong độ tuổi 2 lần/năm, đặc biệt là đảm bảo bổ sung Vitamin A cho trẻ em có nguy cơ thiếu Vitamin A (trẻ suy dinh dưỡng cấp tính nặng, tiêu chảy kéo dài, sởi, nhiễm khuẩn hô hấp cấp). Triển khai hiệu quả các can thiệp dinh dưỡng: bổ sung viên sắt/đa vi chất cho phụ nữ có thai, bổ sung vi chất dinh dưỡng cho trẻ suy dinh dưỡng (tại các xã, phường có chương trình, dự án). Thực hiện tốt công tác tư vấn, quản lý, theo dõi, giám sát, báo cáo hoạt động cấp phát và sử dụng viên sắt/đa vi chất trên địa bàn. Quản lý và điều trị trẻ dưới 2 tuổi bị suy dinh dưỡng cấp tính theo hướng dẫn của Bộ Y tế. Thực hiện cân, đo và theo dõi tăng trưởng cho trẻ dưới 2 tuổi định kỳ 3 tháng/1 lần và trẻ dưới 2 tuổi bị suy dinh dưỡng 1 tháng/1lần.
Bên cạnh đó, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Bắc Ninh tăng cường tổ chức các lớp đào tạo, tập huấn nâng cao năng lực quản lý, triển khai chương trình, cập nhật kiến thức, thực hành về chăm sóc dinh dưỡng 1000 ngày đầu đời: chăm sóc sức khỏe và dinh dưỡng hợp lý cho bà mẹ trước, trong và sau sinh; hướng dẫn nuôi con bằng sữa mẹ; cho trẻ ăn bổ sung hợp lý; bổ sung vi chất dinh dưỡng; kỹ thuật cân, đo, đánh giá tình trạng dinh dưỡng, theo dõi tăng trưởng và phát triển của trẻ em dưới 2 tuổi... cho đội ngũ cán bộ mạng lưới chương trình dinh dưỡng tuyến xã, phường.
