Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực của ngành Y tế Bắc Ninh. Không thay thế bác sĩ, AI đóng vai trò như “trợ lý thông minh”, giúp phát hiện bệnh sớm, chẩn đoán chính xác, nâng cao hiệu quả quản lý và chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
Một chiều cuối tháng 7, bác sĩ chuyên khoa I Lê Thanh Hải, Trưởng Khoa Cận lâm sàng, Bệnh viện Phổi Bắc Ninh số 2 cùng đồng nghiệp chăm chú đối chiếu hai phim X-quang phổi: phim gốc và hình ảnh đã được hệ thống AI phân tích, khoanh vùng tổn thương.
Bác sĩ Hải cho biết: Từ 28/5/2025 đến nay, gần 900 ca chụp X-quang phổi đã được đưa vào hệ thống lưu trữ và truyền tải hình ảnh (PACS). AI tự động phân tích, đánh dấu vùng nghi ngờ và trả kết quả về PACS, hỗ trợ bác sĩ chẩn đoán. Trong số này, hơn 50 ca được AI cảnh báo có dấu hiệu tổn thương nghi ngờ ung thư phổi, giúp bác sĩ chỉ định thêm xét nghiệm chuyên sâu cho bệnh nhân.
Tại chiến dịch sàng lọc lưu động ở huyện Lương Tài, 1.650 trường hợp được chụp X-quang, AI phát hiện 200 ca bất thường, trong đó 30 ca nghi ngờ tổn thương phổi đã được tư vấn tầm soát ung thư. “AI giúp nhận diện nhanh, sàng lọc sớm, nhưng bác sĩ mới là người kết luận cuối cùng. Tính hỗ trợ này thực sự có giá trị” – bác sĩ Hải nhấn mạnh.
Hiện công nghệ AI phân tích X-quang phổi đã được triển khai tại 4 cơ sở: Bệnh viện Đa khoa Bắc Ninh số 2, Bệnh viện Phổi Bắc Ninh số 2, Trung tâm Y tế Yên Phong và Trung tâm Y tế Thuận Thành. Ngoài ra, tại Trung tâm Y tế Lương Tài, phần mềm Elfie hỗ trợ bệnh nhân đái tháo đường, tăng huyết áp theo dõi dinh dưỡng, giấc ngủ, nhắc dùng thuốc và cảnh báo sớm khi có dấu hiệu bất thường, mở ra hướng chăm sóc sức khỏe từ xa đầy triển vọng.
Bác sĩ Lê Thanh Hải và đồng nghiệp so sánh, trao đổi về hình ảnh đã được AI đọc gửi về hệ thống PACS
Trong lĩnh vực tim mạch, AI cũng chứng tỏ hiệu quả vượt trội. Tại Phòng khám Đa khoa Hoàn Mỹ cơ sở 1, hệ thống siêu âm tim tích hợp AI đưa vào sử dụng từ cuối năm 2024 đã trở thành công cụ quan trọng cho bác sĩ.
Hơn 5.000 lượt siêu âm tim được thực hiện, nhiều tổn thương được phát hiện sớm nhờ tính năng đánh dấu mô cơ tim và siêu âm 3D – điều mà phương pháp 2D truyền thống khó làm được. Bác sĩ Bùi Thị Thu Hường chia sẻ: “Có trường hợp bệnh nhân nữ ngoài 50 tuổi, tiền sử cơ tim giãn, siêu âm 2D cho kết quả bình thường. Nhờ AI đánh dấu mô cơ tim, chúng tôi phát hiện sớm tổn thương và kịp thời chỉ định khám chuyên sâu.”
Trong giai đoạn 2025-2026, Bắc Ninh phối hợp Công ty AstraZeneca triển khai chương trình “Tỉnh/thành phố y tế thông minh”, tích hợp AI vào y tế dự phòng, khám chữa bệnh và quản trị y tế. AI sẽ hỗ trợ phát hiện sớm các bệnh không lây nhiễm như đái tháo đường, hen phế quản, ung thư phổi, bệnh thận mạn; đồng thời phân tích hiệu quả kinh tế để đánh giá lợi ích rõ ràng cho hệ thống y tế và người dân.
Tiến sĩ, bác sĩ Đào Khắc Hùng – Phó Giám đốc Sở Y tế Bắc Ninh – nhấn mạnh: “Ngành Y tế xác định chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ, đặc biệt là AI, là chiến lược trọng tâm để nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng dịch vụ. Định hướng tới đây là triển khai AI đồng bộ trên 3 trụ cột: y tế dự phòng thông minh, khám chữa bệnh thông minh và quản trị y tế thông minh.”
Ngành cũng đang tích hợp AI vào bệnh án điện tử (EMR) và hệ thống quản lý bệnh viện (HIS) để sàng lọc sớm nguy cơ các bệnh tim mạch, thận, phổi tại tuyến cơ sở. Đây là bước đi quan trọng nhằm phát hiện bệnh sớm và can thiệp kịp thời.
Dù tiềm năng lớn, việc ứng dụng AI trong y tế Bắc Ninh còn gặp không ít thách thức. Hạ tầng CNTT tại nhiều đơn vị chưa đáp ứng yêu cầu, dữ liệu y tế chưa được chuẩn hóa theo chuẩn quốc tế. Liên thông dữ liệu giữa các bệnh viện còn hạn chế, trong khi cơ chế mua sắm công chưa linh hoạt với các giải pháp công nghệ mới.
Ngoài ra, một bộ phận cán bộ y tế còn thiếu kỹ năng số, chưa tự tin sử dụng công cụ AI. “Đào tạo nhân lực và chuẩn hóa dữ liệu là hai khâu then chốt. AI là công cụ, nhưng nếu không có con người vận hành và dữ liệu chuẩn, công cụ này sẽ khó phát huy hiệu quả” – ông Hùng khẳng định.
Ngành Y tế Bắc Ninh dự kiến mở rộng AI sang các lĩnh vực: cảnh báo dịch bệnh sớm, phân tích xét nghiệm, quản lý chuỗi cung ứng thuốc, xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử (EMR/HER). Khi đó, chẩn đoán không chỉ dựa trên triệu chứng mà còn từ phân tích hành vi, tiền sử và yếu tố nguy cơ để cá thể hóa chăm sóc sức khỏe một cách chính xác, kịp thời.
Dù mới ở giai đoạn khởi đầu, những kết quả ban đầu đã chứng minh AI là “trợ thủ thông minh” cho bác sĩ và ngành y tế. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để Bắc Ninh từng bước xây dựng nền y tế số hiện đại, thông minh, đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao của nhân dân.
