Chỉ còn ít thời gian nữa, kỳ thi tốt nghiệp THPT Quốc gia cùng các kỳ thi chuyển cấp sẽ chính thức diễn ra. Đây là giai đoạn nhiều học sinh bước vào thời kỳ ôn tập căng thẳng nhất sau nhiều năm đèn sách. Những áp lực về điểm số, kỳ vọng của gia đình, thầy cô và cả nỗi lo cho tương lai khiến không ít sĩ tử rơi vào trạng thái căng thẳng, mệt mỏi. Không chỉ học sinh mà các bậc phụ huynh cũng thấp thỏm, lo âu khi đồng hành cùng con trong mùa thi. Vì vậy, việc chăm sóc sức khỏe thể chất và tinh thần cho các em lúc này trở nên đặc biệt quan trọng để giúp sĩ tử có tâm thế tốt nhất bước vào phòng thi.
Những ngày này, tại nhiều trường học, hình ảnh học sinh ôn bài đến khuya đã trở nên quen thuộc. Áp lực thi cử khiến nhiều em học tập với cường độ cao, ngủ ít hơn, ăn uống thất thường hơn. Không ít học sinh bắt đầu xuất hiện những biểu hiện lo âu như khó ngủ, mệt mỏi, giảm tập trung, học trước quên sau hoặc dễ cáu gắt. Có em còn bị đau đầu, đau dạ dày, rối loạn tiêu hóa do căng thẳng kéo dài.Em Nguyễn Minh Anh, học sinh lớp 12 Trường THPT Lý Nhân Tông chia sẻ rằng càng gần ngày thi, tâm trạng của em càng hồi hộp. “Em cũng có chút áp lực vì đây là kỳ thi quan trọng sau 12 năm học. Có những hôm học nhiều khá mệt, đầu óc căng thẳng và lo lắng, nhất là khi làm bài chưa đạt như mong muốn. Tuy nhiên em luôn cố gắng giữ tinh thần thoải mái, chia nhỏ thời gian học và nghỉ ngơi hợp lý để không bị quá áp lực”, Minh Anh nói.
Theo các chuyên gia tâm lý, lo lắng trong mùa thi là trạng thái tâm lý bình thường. Tuy nhiên, nếu áp lực kéo dài và không được giải tỏa đúng cách sẽ ảnh hưởng lớn đến sức khỏe thể chất cũng như tinh thần của học sinh. Nhiều em rơi vào trạng thái mất ngủ, chán ăn, suy giảm trí nhớ, học tập kém hiệu quả dù dành rất nhiều thời gian cho việc ôn luyện.Không chỉ học sinh cuối cấp, các bậc phụ huynh có con thi chuyển cấp cũng đang trải qua những ngày đầy lo lắng. Chị Trần Thu Hằng, có con đang ôn thi vào lớp 6 trọng điểm cho biết, thời gian gần đây cả gia đình gần như “chạy theo lịch học” của con. “Gia đình cũng căng thẳng cùng con vì kỳ thi cạnh tranh khá cao. Có hôm con học đến muộn, mình nhìn cũng thương và lo lắm. Nhưng thay vì gây áp lực, vợ chồng tôi cố gắng chăm sóc bữa ăn, nhắc con nghỉ ngơi đúng giờ và luôn động viên để con tự tin hơn”, chị Hằng chia sẻ.
Trong mùa thi, chế độ dinh dưỡng khoa học đóng vai trò rất quan trọng bởi não bộ phải hoạt động liên tục với cường độ cao. Trung bình mỗi ngày, học sinh nam cần khoảng 2.500 calo, học sinh nữ cần từ 2.000 đến 2.300 calo để đảm bảo đủ năng lượng cho việc học tập và phát triển cơ thể. Não bộ tuy chỉ chiếm một phần nhỏ trọng lượng cơ thể nhưng lại tiêu hao tới khoảng 1/5 năng lượng mỗi ngày.Bác sĩ chuyên khoa dinh dưỡng cho biết, nhiều học sinh hiện nay có thói quen bỏ bữa sáng hoặcTn uống thất thường do mải học bài. Điều này dễ khiến cơ thể thiếu năng lượng, giảm khả năng tập trung và ghi nhớ. “Các em cần duy trì đủ ba bữa chính và có thể bổ sung thêm 2-3 bữa phụ nhẹ trong ngày. Đặc biệt không nên bỏ bữa sáng vì đây là nguồn cung cấp năng lượng quan trọng cho não bộ hoạt động hiệu quả”, bác sĩ khuyến cáo.Khẩu phần ăn của sĩ tử cần đa dạng và cân đối các nhóm chất như tinh bột, đạm, chất béo tốt, vitamin và khoáng chất. Những thực phẩm tốt cho trí não gồm cá hồi, cá thu, cá ngừ, trứng, thịt bò, sữa, rau xanh, trái cây, các loại hạt và ngũ cốc nguyên hạt. Các thực phẩm giàu omega-3 và vitamin nhóm B giúp tăng cường trí nhớ, giảm căng thẳng và cải thiện khả năng tập trung. Bên cạnh đó, sữa chua và các thực phẩm lên men cũng rất tốt cho hệ tiêu hóa, giúp cơ thể hấp thu dinh dưỡng tốt hơn.Ngoài việc bổ sung dinh dưỡng hợp lý, các chuyên gia cũng lưu ý học sinh cần hạn chế sử dụng cà phê, trà đặc hay nước tăng lực để thức khuya học bài. Nhiều em cho rằng các loại đồ uống này giúp tỉnh táo hơn nhưng thực tế nếu sử dụng quá nhiều sẽ gây mất ngủ, tim đập nhanh, mệt mỏi và ảnh hưởng tiêu cực tới sức khỏe.
Công tác Y tế trường học luôn được các cấp ngành đặc biệt ngành y tế quan tâm
Một vấn đề đáng lo ngại khác trong mùa thi là tình trạng học sinh thức khuya kéo dài. Không ít em học đến 1-2 giờ sáng với suy nghĩ học càng nhiều sẽ càng hiệu quả. Tuy nhiên, theo các bác sĩ, việc ngủ không đủ giấc khiến não bộ không có thời gian phục hồi, từ đó làm giảm khả năng ghi nhớ và tiếp thu kiến thức.Các chuyên gia khuyến cáo học sinh nên ngủ đủ từ 6-8 tiếng mỗi ngày, hạn chế học quá khuya và cố gắng đi ngủ trước 23 giờ. Buổi sáng nên dậy sớm để học bài vì đây là thời điểm tinh thần minh mẫn, khả năng tiếp thu tốt hơn. Bên cạnh đó, một giấc ngủ trưa khoảng 30 phút cũng giúp cơ thể phục hồi năng lượng và giảm căng thẳng hiệu quả.Ngoài chế độ ăn uống và nghỉ ngơi hợp lý, việc vận động thể chất cũng rất cần thiết trong mùa thi. Nhiều học sinh ngồi học liên tục nhiều giờ khiến cơ thể mệt mỏi, đau vai gáy, giảm tuần hoàn máu và dễ rơi vào trạng thái căng thẳng. Chỉ cần dành khoảng 15-30 phút mỗi ngày để đi bộ, tập thể dục nhẹ hoặc hít thở ngoài trời cũng giúp tinh thần thoải mái và tăng khả năng tập trung.
Các chuyên gia giáo dục cũng gợi ý học sinh có thể áp dụng phương pháp học Pomodoro để nâng cao hiệu quả ôn tập. Theo đó, các em học tập tập trung trong 25 phút rồi nghỉ giải lao khoảng 5 phút trước khi tiếp tục. Sau bốn lần học có thể nghỉ dài hơn từ 10-15 phút. Khoảng thời gian nghỉ ngắn này giúp não bộ thư giãn, tránh quá tải và duy trì sự tập trung lâu hơn.Quan trọng hơn cả trong mùa thi vẫn là sự đồng hành và chia sẻ từ gia đình. Nhiều chuyên gia tâm lý cho rằng áp lực lớn nhất của học sinh đôi khi không đến từ bài vở mà xuất phát từ kỳ vọng quá cao của người lớn. Những câu nói vô tình như “phải đỗ trường này”, “không được làm bố mẹ thất vọng” có thể khiến các em thêm áp lực và căng thẳng.
Các bậc phụ huynh cần quan tâm, lắng nghe và đánh giá đúng năng lực của con thay vì so sánh với người khác. Một lời động viên đúng lúc, một bữa cơm đủ đầy hay sự quan tâm nhẹ nhàng đôi khi lại là nguồn động lực lớn giúp sĩ tử vượt qua giai đoạn khó khăn này.Bác sĩ chuyên khoa tâm lý nhấn mạnh: “Điều quan trọng nhất trong mùa thi là giữ cho học sinh có tinh thần ổn định và tích cực. Khi trẻ có biểu hiện mất ngủ kéo dài, cáu gắt, lo âu quá mức hoặc thu mình, gia đình cần quan tâm nhiều hơn và có thể đưa trẻ đi tư vấn tâm lý nếu cần thiết.”
Mùa thi luôn là chặng đường nhiều áp lực nhưng cũng là dấu mốc quan trọng trong cuộc đời mỗi học sinh. Bên cạnh sự nỗ lực học tập, các em rất cần một sức khỏe tốt, tinh thần vững vàng và sự đồng hành từ gia đình để có thể tự tin bước vào phòng thi. Khi được chăm sóc đầy đủ cả về thể chất lẫn tinh thần, mỗi sĩ tử sẽ có thêm động lực để vượt qua thử thách và chinh phục ước mơ của mình.
