Viêm gan C là một trong những bệnh truyền nhiễm phổ biến, nếu không được điều trị có thể gây ra xơ gan và ung thư gan. Đáng chú ý, có khá nhiều người nhiễm HIV và người nghiện cũng đồng mắc Viêm gan C, gây ảnh hưởng nặng nề đến sức khỏe, chất lượng cuộc sống và tuổi thọ của họ. Mặc dù có thể chữa khỏi hoàn toàn Viêm gan C, nhưng do bệnh không có triệu chứng điển hình, chi phí điều trị khá tốn kém nên không có nhiều bệnh nhân HIV/Methadone thực hiện điều trị Viêm gan C. Vì vậy, việc triển khai điều trị miễn phí Viêm gan C cho người nhiễm HIV đang điều trị ARV và người điều trị bằng Methadone mang lại kết quả tích cực và ý nghĩa nhân văn sâu sắc.
Anh T quê ở xã Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn đến Bắc Ninh làm việc, không may dính đến ma túy nên đã có một thời gian gần như không thể làm việc và sống cuộc sống như người bình thường. May mắn nhận ra sai lầm, anh đã cố gắng thay đổi, tìm việc làm để hòa nhập với cộng đồng. Thế nhưng, để cai hẳn ma túy là việc không hề dễ dàng. Vì vậy anh đã lựa chọn điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng Methadone tại Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Bắc Ninh số 2 từ nhiều năm nay. Mặc dù phải sắp xếp thời gian đến uống thuốc tại cơ sở điều trị hàng ngày, nhưng so với việc tốn kém tiền bạc vào ma túy và những nguy cơ tiềm ẩn phía sau đó thì Methadone vẫn là lựa chọn tối ưu. Bởi cơ sở hoạt động tất cả các ngày trong tuần, chỉ cần sắp xếp thời gian hợp lí, anh vẫn có thể làm việc và lao động chân chính.
Khá nhiều người nhiễm HIV, người điều trị nghiện bằng Methadone không biết mình bị Viêm gan C do bệnh không có triệu chứng điển hình.
Đặc biệt hơn, mới đây anh T. được các bác sĩ tại cơ sở điều trị Methadone thông báo chương trình điều trị Viêm gan C miễn phí cho các đối tượng như mình. Anh không mấy quan tâm vì thấy sức khỏe hoàn toàn bình thường, không có biểu hiện gì của việc mắc bệnh gan. Thế nhưng không ngờ khi sàng lọc test nhanh, anh lại dương tính với Viêm gan C. Bất ngờ hơn là sau khi lấy máu xét nghiệm đo tải lượng, virus Viêm gan C trong cơ thể anh T. ở mức vượt ngưỡng cho phép, được chỉ định đưa vào điều trị.
Tại cơ sở điều trị Methadone, không ít bệnh nhân giống như anh T. – đều không hề biết mình mắc Viêm gan C. Đây là bệnh truyền nhiễm được ghi nhận chủ yếu lây lan qua đường máu khi sử dụng chung bơm kim tiêm, quan hệ tình dục… Vì vậy, không quá bất ngờ khi tỉ lệ nhiễm virus Viêm gan C ở người nhiễm HIV khoảng 30% và ở người tiêm chích ma túy là từ 40 – 90%. Thế nhưng phần lớn người nhiễm Viêm gan C không có triệu chứng lâm sàng nên không phát hiện và điều trị.
Là một trong những bệnh nhân đầu tiên của Bắc Ninh được điều trị Viêm gan C, nhờ tuân thủ điều trị tốt mà cả HIV và Viêm gan C của ông đều dưới ngưỡng phát hiện.
Bác sĩ Nguyễn Văn Vinh, Khoa phòng chống HIV/AIDS, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Bắc Ninh số 2 cho biết, người nhiễm HIV hoặc điều trị Methadone khi đồng nhiễm viêm gan C dễ tiến triển thành xơ gan, nguy cơ ung thư gan tiên phát và bệnh gan giai đoạn cuối. Đặc biệt, nguy cơ này với người nhiễm HIV/điều trị Methadone có thể tăng gấp 2 – 3 lần so với người bình thường mắc viêm gan C. Vì vậy, việc điều trị đồng thời cả HIV và Viêm gan C ở nhóm đối tượng này là vô cùng cần thiết, bởi nếu không điều trị thì một trong hai bệnh đều có thể khiến bệnh tiến triển nặng, dẫn đến nguy cơ người bệnh tử vong vì bệnh còn lại.
Qua quá trình điều trị cho thấy, những bệnh nhân tuân thủ điều trị tốt sau khi được đánh giá lại bằng xét nghiệm đo tải lượng virus Viêm gan C thì có đến trên 90% bệnh nhân đạt tải lượng virus ở dưới ngưỡng phát hiện. Cùng với đó là sức khỏe được cải thiện hơn rất nhiều, bệnh nhân ăn ngủ tốt hơn, tăng tuổi thọ, giảm nguy cơ gia tăng các bệnh về gan và đặc biệt là nguy cơ lây nhiễm trong cộng đồng.
Ông B (phường Kinh Bắc, tỉnh Bắc Ninh) là minh chứng rõ rệt cho hiệu quả của việc điều trị đồng thời cả HIV và Viêm gan C. Năm 2021, ông là một trong những bệnh nhân đầu tiên nhiễm HIV của Bắc Ninh được triển khai điều trị Viêm gan C. Nhờ tuân thủ điều trị tốt theo đúng phác đồ của bác sĩ, nên kết quả xét nghiệm tải lượng cả virus HIV và virus Viêm gan C của ông K. đều dưới ngưỡng phát hiện. Không những đạt đúng mục tiêu K = K (không phát hiện = không lây nhiễm), hòa nhập với cộng đồng như những người bình thường; mà điều khiến ông phấn khởi hơn hẳn là chính sách quan tâm của nhà nước giúp được tài trợ hoàn toàn chi phí điều trị.
Bệnh nhân HIV/Methadone được Quỹ Toàn cầu hỗ trợ miễn phí toàn bộ chi phí xét nghiệm và thuốc điều trị Viêm gan C
Ông K. xúc động chia sẻ: “Ngày trước em họ tôi cũng bị Viêm gan C, điều trị tốn hàng trăm triệu. Đến khi bản thân tôi phát hiện mắc bệnh, người mệt mỏi, ăn uống kém, hay bị nóng, ngứa và đau bụng; tôi cũng có tham khảo điều trị nhưng người ta nói tổng chi phí lên đến 60 triệu. Số tiền đó với một người nhiễm HIV, không có việc làm ổn định như tôi quả thật là quá sức nên tôi không điều trị. May mắn khi tham gia uống thuốc ARV, tôi lại được hỗ trợ điều trị cả Viêm gan C mà không mất chi phí gì từ thuốc men đến xét nghiệm. Ngày nghe bác sĩ thông báo kết quả virus dưới ngưỡng phát hiện, nghĩa là không có nguy cơ lây nhiễm bệnh cho người thân, gia đình và cộng đồng có lẽ là ngày ý nghĩa nhất cuộc đời tôi. Điều này khiến tôi càng ý thức hơn trong việc tuân thủ điều trị tốt và tuyên truyền cho những người có bệnh giống như tôi để có sức khỏe ổn định và trở thành người có ích cho xã hội.”
Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Khắc Từ, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Bắc Ninh số 2 cho biết, Bắc Ninh là một trong những tỉnh được Quỹ Toàn cầu phòng chống HIV/AIDS hỗ trợ điều trị viêm gan C cho bệnh nhân HIV/Methadone thông qua việc tài trợ các chương trình y tế tích hợp, cung cấp thuốc điều trị miễn phí, và tăng cường năng lực cho hệ thống y tế địa phương. Tất cả bệnh nhân đang điều trị HIV bằng ARV và điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện tại các cơ sở y tế trên địa bàn đều được sàng lọc, xét nghiệm virus Viêm gan C. Những đối tượng có tải lượng virus vượt ngưỡng sẽ được đưa vào điều trị tại Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Bắc Ninh số 2 và Bệnh viện Đa khoa Bắc Ninh số 2. Quỹ Toàn cầu tài trợ thuốc kháng virus thế hệ mới, hiệu quả cao, an toàn và có thời gian điều trị ngắn cho bệnh nhân. Thay vì điều trị tại các trung tâm riêng biệt, việc điều trị Viêm gan C được tích hợp ngay tại các cơ sở điều trị HIV và Methadone sẵn có, giúp bệnh nhân dễ dàng tiếp cận dịch vụ. Nhờ đó mà qua 5 năm triển khai, địa bàn tỉnh Bắc Ninh (cũ) đã có hơn 400 bệnh nhân HIV/Methadone được điều trị khỏi Viêm gan C, chiếm hơn 90% tổng số bệnh nhân tham gia điều trị.
Việt Nam là một trong những quốc gia trong khu vực có gánh nặng Viêm gan siêu vi cao nhất thế giới. Để Viêm gan C không còn là mối đe dọa sức khỏe cộng đồng, cũng như hướng tới mục tiêu chấm dứt bệnh dịch AIDS vào năm 2030 ở nước ta thì việc tối ưu hóa tiếp cận điều trị ARV cho người HIV, điều trị Methadone cho người nghiện các chất dạng thuốc phiện và đặc biệt là mở rộng điều trị miễn phí Viêm gan C cho những đối tượng này là chủ trương vô cùng đúng đắn và cần thiết. Từ đó, giúp những đối tượng yếu thế tăng cường sức khỏe và mở rộng cơ hội tái hòa nhập cộng đồng.
