Người tốt việc tốt

Những “người gác cửa” chăm sóc sức khỏe tâm thần

06/02/2026 14:50

Trong danh mục các vị trí của ngành y, bác sĩ tâm thần có lẽ là một trong những người chịu nhiều áp lực nhất. Bởi điều trị cho người bệnh đã khó, điều trị cho những bệnh nhân tâm thần còn khó khăn gấp bội. Đằng sau mỗi bệnh án đều là một câu chuyện về sự nhẫn nại, hi sinh để giành giật phần “người” cho những bệnh nhân đang lạc lối trong bóng tối của tâm trí.

Bệnh nhân bị loạn thần do rượu được điều trị ổn định, khẳng định hướng đi đúng đắn của Bệnh viện

Khác với các chuyên khoa khác, nơi bệnh nhân có thể mô tả nỗi đau và hợp tác điều trị, bệnh nhân tại Bệnh viện Sức khỏe Tâm thần Bắc Ninh số 2 thường nhập viện trong tình trạng mất nhận thức, kích động hoặc trầm cảm nặng. Với công suất sử dụng giường bệnh luôn đạt mức 100%, các cán bộ y tế nơi đây không chỉ là người ra y lệnh và thực hiện y lệnh; mà còn phải là người thân, người bảo vệ và người bạn đồng hành để ổn định tâm lí cho bệnh nhân.

Bác sĩ Trần Xuân Ngọc, Giám đốc Bệnh viện chia sẻ: “Bệnh nhân tâm thần là một đối tượng đặc biệt. Họ không thể tự chăm sóc bản thân, thậm chí không nhận thức được mình đang mang bệnh. Có những ca bệnh vào viện trong trạng thái kích động dữ dội, sẵn sàng hành hung bác sĩ. Đội ngũ y tế của chúng tôi không chỉ cần chuyên môn giỏi, mà cần một tinh thần thép và một trái tim bao dung mới có thể trụ vững”.

Bệnh nhân được khám chữa bệnh với chuyên gia tuyến trung ương ngay tại Bệnh viện Sức khỏe Tâm thần Bắc Ninh số 2

Tại đây, ranh giới giữa thầy thuốc và người nhà gần như không còn. Với những bệnh nhân bị gia đình bỏ rơi hoặc người thân không đủ khả năng chăm sóc, các điều dưỡng trở thành người tắm rửa, đút cơm, thậm chí là người dỗ dành họ từng giấc ngủ.

Chị Nguyễn Thị H. (phường Quế Võ) – người nhà một bệnh nhân đang điều trị lâu dài tại Bệnh viện Sức khỏe Tâm thần Bắc Ninh số 2 chia sẻ trong nước mắt: “Con tôi bị tâm thần phân liệt, ở nhà cháu đập phá, chửi bới cả bố mẹ. Nhưng vào đây, thấy các bác sĩ kiên trì nắm tay cháu, nhẹ nhàng khuyên bảo dù cháu có phản kháng, tôi thực sự cảm phục. Nếu không có các anh chị, gia đình tôi đã tuyệt vọng từ lâu rồi”.

Bệnh nhân mắc rối loạn lo âu, trầm cảm được theo dõi, điều trị sát tại Bệnh viện Sức khỏe Tâm thần BN số 2

Đặc thù của ngành tâm thần là điều trị kéo dài, đòi hỏi sự nhẫn nại. Các y bác sĩ phải đối mặt với nguy cơ bị tấn công bất cứ lúc nào. Nhưng trên hết, họ vẫn chọn ở lại vì hiểu rằng: Nếu họ buông tay, bệnh nhân sẽ không còn điểm tựa.

Trong bối cảnh hiện đại, mô hình bệnh tật có những thay đổi rõ rệt. Trong năm qua, bệnh viện đã thực hiện hơn 11.000 lượt khám bệnh, điều trị nội trú cho hơn 1.700 bệnh nhân và điều trị ngoại trú tại khoa khám bệnh cho hơn 700 lượt. Không chỉ dừng lại ở các bệnh tâm thần truyền thống, bệnh viện đã mở rộng hướng điều trị những “căn bệnh thời đại”, tập trung vào các rối loạn tâm thần do áp lực xã hội như: trầm cảm, lo âu, rối loạn giấc ngủ và đặc biệt là các ca loạn thần do lạm dụng rượu. Áp lực từ kinh tế, gia đình và xã hội đang khiến tỷ lệ người mắc trầm cảm, lo âu, rối loạn giấc ngủ tăng cao. Bên cạnh đó, các ca loạn thần do rượu – một hệ lụy đau lòng của thói quen sinh hoạt – cũng chiếm tỉ lệ lớn trong số bệnh nhân. 

Các cán bộ y tế không chỉ là người thực hiện y lệnh điều trị, mà còn là người thân chăm sóc bệnh nhân tâm thần hàng ngày

Bệnh viện đã chủ động xây dựng các phác đồ tư vấn tâm lý chuyên sâu, giúp người bệnh giải tỏa áp lực từ gốc rễ. Hướng đi này không chỉ giúp chữa bệnh mà còn giúp người bệnh sớm tái hòa nhập cộng đồng, giảm bớt gánh nặng cho xã hội. Đây là hướng đi phù hợp với xu hướng xã hội, giúp người dân sớm nhận diện các bất ổn tâm lý để điều trị kịp thời.

Ông Nguyễn Văn T. (xã Lâm Thao) – người nhà một bệnh nhân bị loạn thần do rượu vừa được điều trị ổn định, chia sẻ: “Con trai tôi uống rượu nhiều đến mức mê sảng, cầm dao đuổi đánh cả nhà vì tưởng có người ám hại. Khi đưa vào đây, cháu chống trả quyết liệt, nhưng các bác sĩ vẫn kiên nhẫn khống chế rồi điều trị bằng phác đồ giải độc kết hợp trị liệu tâm lí. Sau 3 tuần, con tôi đã tỉnh táo, biết sợ rượu và xin lỗi bố mẹ. Nếu không có sự can thiệp kịp thời của bệnh viện, tôi không biết chuyện kinh khủng gì đã xảy ra”.

Chị Lê Thị M. (xã Tân Chi) là một bệnh nhân từng điều trị trầm cảm sau sinh tại bệnh viện, xúc động nhớ lại: “Lúc mới sinh, tôi luôn thấy tuyệt vọng, thậm chí có ý định làm hại cả mình và con. Vào viện, các bác sĩ không chỉ dùng thuốc mà còn dành hàng giờ để lắng nghe, tư vấn tâm lý cho cả tôi và chồng. Sự thấu hiểu của các y bác sĩ tại khoa khám bệnh đã giúp tôi tìm lại bản năng làm mẹ”.

Nụ cười của người bệnh là động lực giúp các cán bộ y tế của Bệnh viện vượt qua khó khăn, gắn bó với công việc

Để nâng tầm chất lượng, bệnh viện đã thực hiện chiến lược “đưa tinh hoa tuyến đầu về địa phương”. Việc phối hợp chặt chẽ với các Bệnh viện tuyến Trung ương như Bệnh viện Tâm thần Trung ương, Bệnh viện Bạch Mai…đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Những buổi hội chẩn trực tuyến, những đợt chuyển giao kỹ thuật cao và đặc biệt là việc mời trực tiếp các chuyên gia đầu ngành về khám tại phòng khám bệnh viện đã giúp người dân Bắc Ninh tiết kiệm thời gian, chi phí mà vẫn được hưởng dịch vụ tốt nhất.

Thạc sĩ Lê Công Thiện – Phó Viện trưởng Viện sức khỏe tâm thần Quốc gia – Bệnh viện Bạch Mai nhận xét: “Dù nguồn nhân lực tại chỗ còn mỏng, nhưng Bệnh viện Sức khỏe Tâm thần Bắc Ninh số 2 có tinh thần cầu thị rất cao. Việc họ dám nghĩ, dám làm và triển khai thành công Bệnh án điện tử vào năm 2025 là một bước tiến đột phá. Điều này không chỉ giúp quản lý bệnh nhân khoa học hơn mà còn là tiền đề để theo dõi sức khỏe tâm thần tại cộng đồng một cách toàn diện”.

Sau những nỗ lực không ngừng nghỉ, phần thưởng lớn nhất của các cán bộ y tế nơi đây không phải là những khen thưởng, mà là giây phút bệnh nhân tỉnh táo, gọi tên người thân và mỉm cười chào bác sĩ khi ra viện. Dẫu còn đó những khó khăn về nhân lực, những hiểm nguy tiềm tàng từ đặc thù nghề nghiệp, nhưng đội ngũ y bác sĩ Bệnh viện Sức khỏe Tâm thần tỉnh Bắc Ninh số 2 vẫn đang hằng ngày viết tiếp bài ca về sự hi sinh thầm lặng, khẳng định vị thế là điểm tựa tin cậy cho những tâm hồn cần được chữa lành.

Nguyễn Lương