Trong những tháng đầu năm 2026, với sự vào cuộc tích cực của các cấp, ngành, địa phương cùng nỗ lực của đội ngũ cán bộ dân số từ tỉnh đến thôn, bản, công tác dân số trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh đã đạt được nhiều kết quả tích cực.
Nhằm cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp đặt ra đối với công tác dân số trong tình hình mới, Chi cục Dân số và Trẻ em tỉnh Bắc Ninh đã chủ động tham mưu Sở Y tế trình UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 46/KH-UBND ngày 11/2/2026 về truyền thông Dân số giai đoạn 2026-2030 trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh; tham mưu Sở Y tế ban hành các chương trình, kế hoạch, văn bản chỉ đạo triển khai công tác dân số trên địa bàn tỉnh. Trên cơ sở các văn bản của Trung ương, Tỉnh ủy, UBND tỉnh, Sở Y tế, Chi cục Dân số và Trẻ em tỉnh đã tập trung triển khai đồng bộ các hoạt động dân số cả về quy mô, cơ cấu, phân bố và nâng cao chất lượng dân số.
Tại tuyến xã, ngành y tế đã tiếp tục tăng cường công tác truyền thông dân số - KHHGĐ đảm bảo thường xuyên, liên tục, cung cấp các thông tin Chương trình sàng lọc trước sinh, sàng lọc sơ sinh, tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh và tư vấn về SKSS/KHHGĐ; chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, vị thành niên/thanh niên; tuyên truyền về chính sách dân số-KHHGĐ trong tình hình mới. Tiếp nhận bàn giao và cài đặt phần mềm MIS, tiếp tục duy trì hoạt động rà soát cập nhập, thu thập thông tin báo cáo thống kê chuyên ngành dân số theo quy định.
Các hoạt động tuyên truyền giáo dục về Dân số-KHHGĐ được triển khai đồng bộ trên địa bàn toàn tỉnh, với nhiều hình thức đa dạng, phong phú, như: Hội thảo, tổ chức Hội nghị nói chuyện chuyên đề, truyền thông đại chúng, sách, báo, tạp chí, tờ rơi, tờ gấp, panô, poster, băng zôn, khẩu hiệu, tổ chức các hội thi, câu lạc bộ và sinh hoạt ngoại khoá ... Các hoạt động này luôn được cải tiến và đa dạng hóa nhằm đạt hiệu quả ngày càng cao. Đặc biệt trong giai đoạn này, hình thức truyền thông qua mạng Internet qua các nền tảng số được ứng dụng rộng rãi như website, zalo, facebook,... đã góp phần không nhỏ truyền tải các nội dung thông điệp tuyên truyền về công tác dân số đến đông đảo quần chúng nhân dân. Công tác phối hợp truyền thông được các ngành, các tổ chức đoàn thể, các địa phương quan tâm, nhiều mô hình được xây dựng và triển khai có hiệu quả, nhận được sự quan tâm ủng hộ, đồng thuận của người dân và xã hội về thực hiện chính sách dân số. Từ đó, đã góp phần tác động quan trọng trong việc nâng cao nhận thức của các tầng lớp Nhân dân về thực hiện giảm sinh, chăm sóc sức khỏe sinh sản, chăm sóc vị thành niên, thanh niên, người cao tuổi, kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh, từng bước nâng cao chất lượng dân số.
Đẩy mạnh các hoạt động truyền thông dân số
Trong quý I năm 2026, công tác dân số tại tỉnh Bắc Ninh đã đạt được nhiều kết quả tích cực, cụ thể: Tổng số trẻ được sinh ra là 4.534 trẻ. Tỷ lệ sàng lọc trước sinh đạt 77,8%; tỷ lệ sàng lọc sơ sinh đạt 66,9%; tỷ lệ cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ sử dụng biện pháp tránh thai hiện đại đạt 68,7%. Tổng số người mới thực hiện biện pháp tránh thai hiện đại trong năm là 135.259 người. Duy trì công tác tư vấn, vận động người dân về KHHGĐ, sàng lọc trước sinh và sơ sinh; rà soát danh sách phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ và nhu cầu phương tiện tránh thai. Qua thống kê tại cộng đồng trong 2 tháng có 4.282 phụ nữ mang thai tham gia sàng lọc trước sinh và 3.032 trẻ thực hiện sàng lọc sơ sinh. Phối hợp với Hội liên hiệp Phụ nữ xây dựng kế hoạch truyền thông nâng cao nhận thức, chuyển đổi hành vi cho cán bộ, hội viên phụ nữ về bình đẳng giới, nêu cao vai trò của phụ nữ trong gia đình và xã hội, truyền thông về thực trạng, nguyên nhân và hệ lụy của mất cân bằng giới tính khi sinh, tạo dư luận xã hội phê phán các hành vi lựa chọn giới tính thai nhi và khuyến khích người dân giám sát, phát hiện các hành vi vi phạm pháp luật về dân số. Vận động nữ thanh niên thực hiện tư vấn và khám sức khoẻ trước hôn nhân; phụ nữ mang thai thực hiện tầm soát, chẩn đoán, điều trị một số bệnh, tật trước sinh; trẻ sơ sinh thực hiện tầm soát, chẩn đoán, điều trị một số bệnh tật bẩm sinh; các bệnh thường gặp ở phụ nữ cao tuổi, tư vấn vận động phụ nữ cao tuổi tham gia khám sức khoẻ định kỳ…Phối hợp với Hội người cao tuổi xây dựng kế hoạch tuyên truyền về chăm sóc sức khoẻ cho người cao tuổi, phát huy vai trò của người cao tuổi trong việc tham gia tuyên truyền, vận động thực hiện chính sách về dân số và phát triển. Tại trạm y tế đã quản lý 57.244 người cao tuổi được khám sức khoẻ định kỳ.
Chú trọng công tác củng cố, phát triển hệ thống thông tin chuyên ngành dân số và Đề án đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác dân số. Thực hiện chuyển đổi hệ thống phần mềm thống kê chuyên ngành dân số cấp tỉnh - huyện sang mô hình cấp tỉnh - xã, đồng thời triển khai cài đặt hệ thống phần mềm MIS cho 99 xã, phường. Thực hiện việc thu thập thông tin, quản lý đối tượng và cập nhật thông tin biến động về dân số trên địa bàn; thực hiện cơ bản đầy đủ chế độ báo cáo chuyên ngành dân số theo quy định. Hướng dẫn và triển khai thực hiện cập nhật Danh mục hành chính cho phần mềm tuyến xã đạt 100%. Rà soát và tổng hợp nguồn nhân lực cán bộ làm công tác Dân số tại trạm Y tế và Cộng tác viên.
Bên cạnh đó, công tác dân số cũng còn một số những khó khăn như: Nhân lực làm công tác dân số tại cấp xã còn đang trong quá trình kiện toàn, nhiều trạm chưa bố trí đủ số lượng cán bộ làm công tác dân số theo quy định; cộng tác viên dân số phụ trách địa bàn rộng, quy mô dân số lớn, công tác thống kê đôi lúc chưa kịp thời, đầy đủ đặc biệt sau khi sáp nhập đơn vị hành chính mới. Việc cập nhật chính xác biến động dân số gặp khó khăn, đặc biệt những địa bàn có nhiều khu công nghiệp và lượng lớn lao động nhập cư thiếu hụt nhân sự chuyên trách, địa bàn rộng khiến dữ liệu dân cư thiếu tính thống nhất, gây trở ngại cho công tác quản lý. Chính sách đãi ngộ cho cộng tác viên chưa đồng bộ, đa số cộng tác viên hiện nay là kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ khác tại địa phương.
Đồng chí Phạm Trọng Ý, Phó Chi cục trưởng Chi cục Dân số và Trẻ em triển khai một số nhiệm vụ trọng tâm trong công tác dân số
Để đảm bào hoàn thành tốt các chỉ tiêu kế hoạch về công tác dân số trong quý II năm 2026, ông Phạm Trọng Ý, Phó Chi cục trưởng, Chi cục Dân số và Trẻ em tỉnh cho biết, đơn vị sẽ tập trung triển khai thực hiện các hoạt động kế hoạch, chương trình, đề án về công tác dân số năm 2026 trên địa bàn toàn tỉnh; phối hợp với các cơ quan, ban, ngành, đoàn thể từ tỉnh đến cơ sở lồng ghép các nội dung truyền thông về dân số theo kế hoạch. Tăng cường tổ chức các hoạt động truyền thông trực tiếp về dân số và phát triển đến từng nhóm đối tượng trong cộng đồng. Chỉ đạo, triển khai tổ chức Chiến dịch tăng cường tuyên truyền lồng ghép cung cấp dịch vụ chăm sóc SKSS/KHHGĐ và nâng cao chất lượng dân số tới vùng đông dân, vùng khó khăn trong tỉnh. Duy trì các hoạt động cung cấp dịch vụ dân số - KHHGĐ thường xuyên tại địa bàn các xã. Củng cố hệ thống thông tin chuyên ngành dân số và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ dân số. Chỉ đạo và duy trì thực hiện chế độ cập nhập thông tin biến động dân số - KHHGĐ vào hệ thống quản lý và báo cáo thống kê dân số theo quy định. Đồng thời, phối hợp với các phòng thuộc Sở thực hiện kiểm tra việc chấp hành các quy định của pháp luật về nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi lồng ghép trong các hoạt động kiểm tra hành nghề khám bệnh, chữa bệnh tư nhân trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh, trong đó lồng ghép kiểm tra một số cơ sở về công tác dân số.
