Trước những diễn biến ngày càng phức tạp của các loại tội phạm và tệ nạn ma túy, đặc biệt là sự xuất hiện của các chất hướng thần thế hệ mới, ngành Y tế tỉnh Bắc Ninh đã và đang chủ động phát huy vai trò nòng cốt trên cả hai mặt trận: vừa đẩy mạnh công tác truyền thông, giáo dục nâng cao nhận thức tại cộng đồng, vừa nâng cao năng lực chuyên môn để can thiệp, điều trị toàn diện cho các đối tượng liên quan. Sự chuyển biến mạnh mẽ trong phương thức tiếp cận, từ phòng ngừa từ sớm, từ xa cho đến quản lý, điều trị chuyên sâu tại các cơ sở y tế đã khẳng định quyết tâm lớn của toàn ngành trong việc chung tay kéo giảm tác hại của ma túy, bảo vệ sức khỏe nhân dân và giữ vững an ninh trật tự trên địa bàn tỉnh.
Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Bắc Ninh duy trì điều trị thay thế nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng Methadone.
Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Bắc Ninh được Sở Y tế giao làm đầu mối triển khai các hoạt động phòng chống HIV/AIDS. Đơn vị đã triển khai toàn diện các dịch vụ y tế bao gồm tư vấn, điều trị HIV bằng thuốc ARV cho người nhiễm HIV; điều trị dự phòng trước phơi nhiễm (PrEP) cho các đối tượng có nguy cơ cao và điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng Methadone. Trao đổi về nội dung này, bác sĩ Phan Thị Thi – Phó Giám đốc CDC Bắc Ninh nhấn mạnh, ngành y tế xác định công tác điều trị không chỉ đơn thuần là can thiệp sinh học mà còn là một quá trình đồng hành mang tính nhân văn sâu sắc. Việc kết hợp chặt chẽ giữa điều trị Methadone, cấp phát PrEP và quản lý bệnh nhân HIV đã giúp các đối tượng phục hồi sức khỏe, giảm tần suất tái nghiện; đồng thời kiểm soát hiệu quả tỷ lệ lây nhiễm các bệnh qua đường máu trong cộng đồng. Trong thời gian tới, Trung tâm sẽ tiếp tục đơn giản hóa các quy trình thủ tục hành chính, tăng cường tính tiếp cận của dịch vụ để ngày càng có nhiều đối tượng yếu thế được thụ hưởng các chính sách can thiệp y tế kịp thời.
Các đối tượng nguy cơ cao được tư vấn, hướng dẫn điều trị dự phòng trước phơi nhiễm (PrEP).
Anh N.V.H (38 tuổi, trú tại xã Cao Đức, tỉnh Bắc Ninh) hiện đang điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng Methadone tại cơ sở 2 của CDC cho biết, trước đây ma túy từng đẩy cuộc đời anh vào bóng tối, khiến kinh tế gia đình kiệt quệ và đánh mất hoàn toàn niềm tin từ người thân. Từ khi được các y bác sĩ tiếp nhận, tận tình tư vấn tâm lý và đưa vào phác đồ uống Methadone đều đặn, đồng thời hướng dẫn sử dụng PrEP để bảo vệ bạn đời, sức khỏe lẫn tinh thần của anh đã phục hồi rõ rệt. Hiện tại, anh H. đã tìm được công việc ổn định, có thu nhập tự nuôi sống bản thân và quan trọng nhất là có thể tái hòa nhập với gia đình, cộng đồng.
Song song với công tác điều trị giảm tác hại đối với các chất dạng thuốc phiện truyền thống, ngành Y tế Bắc Ninh đang phải đối mặt với thách thức lớn từ làn sóng ma túy tổng hợp và các loại ma túy thế hệ mới ẩn mình tinh vi dưới dạng thuốc lá điện tử, “nước vui”, hay các chế phẩm thực phẩm có chứa chất cấm. Trước thực trạng này, các Bệnh viện Đa khoa và chuyên khoa trên địa bàn tỉnh đã chủ động nâng cấp hệ thống trang thiết bị, tăng cường năng lực xét nghiệm sàng lọc để phát hiện sớm các trường hợp bệnh nhân nhập viện có liên quan đến chất kích thích. Đặc biệt, tại Bệnh viện Sức khỏe Tâm thần tỉnh Bắc Ninh, áp lực tiếp nhận và điều trị cho các ca bệnh loạn thần, hoang tưởng do ma túy đá và ma túy tổng hợp đang ngày một gia tăng, đòi hỏi những phản ứng chuyên môn nhanh chóng và chính xác.
Các địa phương tăng cường phối hợp với lực lượng công an tổ chức tuyên truyền, hướng dẫn, vận động người dân nâng cao nhận thức và chung tay phòng chống ma túy
Chia sẻ về công tác tiếp nhận bệnh nhân tại đơn vị, bác sĩ Trần Xuân Ngọc, Giám đốc Bệnh viện Sức khỏe Tâm thần Bắc Ninh số 2 cho biết, những bệnh nhân nhập viện do ngộ độc hoặc phê ma túy thế hệ mới thường ở trong trạng thái kích động cực độ, mất kiểm soát hành vi và xuất hiện các ảo giác nguy hiểm cho bản thân lẫn người xung quanh. Vì vậy, đơn vị đã đẩy mạnh tối đa năng lực tiếp nhận, bố trí đội ngũ y bác sĩ giàu kinh nghiệm tham gia trực 24/7, cập nhật liên tục các phác đồ điều trị tâm thần chuyên sâu của Bộ Y tế. Bên cạnh việc sử dụng thuốc để cắt cơn và hóa giải độc tính, bệnh viện đặc biệt chú trọng đến giai đoạn trị liệu tâm lý chuyên sâu nhằm phục hồi tư duy, định hình lại hành vi và trang bị kỹ năng chống tái nghiện cho người bệnh trước khi xuất viện.
Bà T.T.M, mẹ của bệnh nhân L.V.T (22 tuổi) đang điều trị tại Bệnh viện Sức khỏe Tâm thần số 2 kể lại giai đoạn khủng hoảng khi phát hiện con trai bị lôi kéo sử dụng thuốc lá điện tử có bơm tinh dầu chứa chất cấm. Cháu bắt đầu đập phá đồ đạc, có dấu hiệu hoang tưởng bị hại và la hét suốt đêm khiến gia đình vô cùng lo lắng. Khi đưa vào bệnh viện, nhờ sự kiên trì, tận tụy của các bác sĩ áp dụng đúng phác đồ điều trị, đến nay cháu đã dần tỉnh táo, nhận thức được hành vi sai trái của mình và đang cố gắng từ bỏ độc tố này để làm lại cuộc đời.
Nhận thức rõ công tác phòng chống ma túy không thể đơn độc thực hiện nếu thiếu đi sự đồng thuận và lan tỏa từ gốc, ngành Y tế Bắc Ninh đã chủ động xây dựng mối liên kết chặt chẽ với các cơ quan quản lý và lực lượng công an nhằm tạo ra sức mạnh tổng hợp. Các đơn vị như cơ sở bảo trợ xã hội và Chi cục Dân số - Trẻ em tỉnh đã phối hợp chặt chẽ với lực lượng công an các cấp, tổ chức hàng loạt chiến dịch tuyên truyền chuyên biệt cho các đối tượng thuộc diện quản lý, thanh thiếu niên và học sinh sinh viên. Những buổi truyền thông này được đổi mới về mặt nội dung và hình thức, thay thế các bài lý thuyết khô khan bằng các hình ảnh trực quan, mẫu vật nhận diện ma túy mới, giúp trang bị kỹ năng tự bảo vệ cho các nhóm đối tượng có nguy cơ cao.
Ở cấp độ thực địa, mô hình phối hợp chặt chẽ giữa CDC và các Trạm Y tế xã, phường, thị trấn đã tạo nên một mạng lưới truyền thông vững chắc, đưa các nội dung phòng chống ma túy tiếp cận sâu rộng đến từng hộ gia đình và các khu dân cư. Bác sĩ Nguyễn Xuân Sơn, Trạm trưởng Trạm Y tế Mão Điền cho biết, đơn vị thường xuyên phối hợp với lực lượng công an và các trưởng thôn, tổ trưởng dân phố để lồng ghép nội dung phòng chống ma túy vào các buổi sinh hoạt cộng đồng. Tại đây, người dân, đặc biệt là các bậc phụ huynh được hướng dẫn cách nhận biết sớm những thay đổi bất thường về sinh lý, sinh hoạt của con em mình khi có nghi ngờ sử dụng chất gây nghiện. Khi mỗi người dân được trang bị đầy đủ kiến thức y tế và nhận thức rõ tác hại của ma túy, chính họ sẽ trở thành những “lá chắn xanh” vững chắc nhất ngay tại cơ sở.
Có thể khẳng định, cuộc chiến phòng, chống ma túy là một hành trình dài hạn, đòi hỏi sự bền bỉ, kiên trì và phối hợp đồng bộ của toàn xã hội. Bằng việc chủ động đi đầu trên cả phương diện truyền thông đại chúng lẫn nâng cao chất lượng điều trị, ngành Y tế tỉnh Bắc Ninh đã và đang chứng minh vai trò không thể thay thế trong việc giảm thiểu hệ lụy của ma túy truyền thống và các chất hướng thần mới.
