Trong đời sống thường ngày, rượu bia từ lâu đã trở thành một phần của nhiều cuộc gặp gỡ, giao lưu, liên hoan hay những dịp lễ, tết. Tuy nhiên, phía sau những chén rượu, cốc bia tưởng chừng vô hại ấy là những nguy cơ âm thầm đối với sức khỏe. Tại các cơ sở y tế, số lượng người bệnh nhập viện vì các biến chứng liên quan đến lạm dụng rượu bia vẫn đang ở mức đáng lo ngại. Không chỉ gây tổn thương gan, rượu bia còn ảnh hưởng đến nhiều cơ quan khác trong cơ thể, để lại những hậu quả nặng nề cho bản thân người bệnh, gia đình và xã hội.
Mới ngoài 40 tuổi, anh Nguyễn Văn Giang (phường Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh) đáng lẽ vẫn đang làm lao động chính, gánh vác kinh tế gia đình. Thế nhưng, nhiều năm lạm dụng rượu bia đã khiến anh phải gắn bó với giường bệnh nhiều hơn là công việc. Từ người lao động chính trong gia đình, anh trở thành người cần được chăm sóc sau khi được chẩn đoán mắc xơ gan do uống rượu kéo dài. Hối hận khi bản thân vì rượu bia quá độ mà làm khổ gia đình, vợ con nên anh Giang quyết tâm sẽ cố gắng từ bỏ rượu bia để có thể quay lại với cuộc sống thường nhật, có thể đi làm để cùng vợ chăm lo cho các con.
Còn với ông Hoàng Huy Thành (phường Hạp Lĩnh, tỉnh Bắc Ninh), gần 10 năm qua, bệnh viện đã trở thành nơi lui tới quen thuộc. Ông phát hiện bệnh khi cơ thể xuất hiện các dấu hiệu như mệt mỏi, sụt cân, bụng chướng, vàng da, vàng mắt. Khi nhập viện, bệnh đã tiến triển từ viêm gan sang xơ gan. Dù nhiều lần được điều trị tích cực, nhưng việc từ bỏ rượu – yếu tố quyết định trong quá trình điều trị được các bác sĩ yêu cầu – vẫn là điều ông chưa thực hiện được. “Bây giờ bụng to, căng tức, khó chịu nên gần như tôi không đi làm được gì, chỉ loanh quanh ở nhà giúp đỡ vợ con làm một số việc nhà nhẹ nhàng. Bác sĩ có yêu cầu phải bỏ rượu mới có thể đỡ được bệnh, nhưng nói thật là tôi chưa bỏ được, mới chỉ hạn chế mỗi ngày một chút thôi!” – ông Thành thành thật chia sẻ.
Đã có gần 10 năm phải lui tới bệnh viện do xơ gan, nhưng đến nay bệnh nhân này vẫn chưa từ bỏ được rượu theo yêu cầu của bác sĩ
Hai người bệnh với hai hoàn cảnh khác nhau nhưng đều có chung một nguyên nhân là lạm dụng rượu bia trong thời gian dài. Đây cũng chỉ là hai trong số rất nhiều trường hợp đang được điều trị tại khoa Nội Tiêu hóa, Bệnh viện Đa khoa Bắc Ninh số 2. Theo các bác sĩ, phần lớn người bệnh nhập viện đều đã có tổn thương gan ở mức độ nặng, trong khi những biểu hiện ban đầu của bệnh thường khá mờ nhạt nên dễ bị bỏ qua.
Theo thạc sĩ, bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Văn Nam, Khoa Nội Tiêu hóa, Bệnh viện Đa khoa Bắc Ninh số 2, gan là cơ quan giữ vai trò chuyển hóa và đào thải độc tố của cơ thể. Khi rượu được đưa vào cơ thể, hơn 90% lượng cồn sẽ được chuyển hóa tại gan. Việc thường xuyên phải xử lý một lượng lớn cồn khiến các tế bào gan bị tổn thương dần theo thời gian, bắt đầu từ gan nhiễm mỡ, tiến triển thành viêm gan, xơ gan và có thể dẫn đến ung thư gan nếu không được kiểm soát.
Lí giải cụ thể hơn về vấn đề này, bác sĩ Nam cho biết, ethanol trong rượu sau khi vào cơ thể sẽ được gan chuyển hóa thành acetaldehyde – một chất có độc tính cao đối với tế bào gan. Quá trình này tạo ra các gốc oxy hóa tự do, làm tổn thương màng tế bào, gây viêm và thúc đẩy quá trình xơ hóa gan. Khi việc sử dụng rượu bia diễn ra thường xuyên trong thời gian dài, khả năng tái tạo của gan dần suy giảm, dẫn đến những tổn thương không thể phục hồi.
Bệnh nhân này phải nhập viện điều trị do bị loạn thần do rượu, trước đó ông cũng đã từng bị hôn mê gan phải điều trị tích cực
Điều đáng lo ngại là các bệnh lý về gan do rượu thường diễn biến âm thầm trong giai đoạn đầu. Nhiều người vẫn sinh hoạt, lao động bình thường nên chủ quan, chỉ đến khi xuất hiện các biểu hiện như cổ trướng, vàng da, xuất huyết tiêu hóa hay thậm chí là đến mức hôn mê gan mới được đưa đến bệnh viện thì bệnh đã ở giai đoạn muộn, việc điều trị gặp rất nhiều khó khăn. Không chỉ gây tổn thương gan, rượu bia còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến nhiều cơ quan khác trong cơ thể. Theo các bác sĩ, người lạm dụng rượu bia có nguy cơ cao mắc các bệnh lý tim mạch, tăng huyết áp, viêm tụy cấp và mạn tính, trào ngược dạ dày - thực quản, suy giảm miễn dịch cũng như nhiều rối loạn về thần kinh và tâm thần.
Tại Bệnh viện Đa khoa Bắc Ninh số 2, không ít trường hợp nhập viện trong tình trạng tăng men gan kịch phát, hôn mê gan phải điều trị hồi sức tích cực. Bên cạnh đó là những bệnh nhân bị rối loạn ý thức, mê sảng, hoang tưởng, mất ngủ kéo dài hoặc hội chứng cai rượu với các biểu hiện kích động, co giật sau khi ngừng uống đột ngột. Đây đều là những biến chứng nặng, có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.
Hiểu hơn ai hết những tác động nặng nề mà rượu bia gây ra cho sức khỏe, bà Nguyễn Thị May (phường Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh) xúc động cho biết: “Chồng tôi nghiện rượu nhiều năm nay. Uống nhiều nên không đi làm, lao động được gì. Cả ngày chỉ ngủ, ngủ dậy lại uống. Uống nhiều thì dẫn đến trào ngược dạ dày, tức ngực, khó thở; đầu óc không tỉnh táo, lúc nào cũng trong tình trạng mơ hồ, nói năng không kiểm soát, loạn thần do rượu. Và nặng nề nhất là ở gan. Đã có lần chồng tôi bị tăng men gan kịch phát dẫn đến hôn mê sâu, phải điều trị tích cực vô cùng vất vả! Điều tôi mong mỏi nhất chỉ là ông ấy bỏ được rượu để gia đình đỡ khổ”.
Theo các bác sĩ, thực tế điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Bắc Ninh số 2, bệnh nhân có biến chứng do rượu bia không chỉ tập trung tại khoa Nội Tiêu hóa mà còn ở nhiều chuyên khoa khác như Hồi sức tích cực, Tim mạch, Thần kinh, Tâm thần... Điều đó cho thấy tác hại của rượu bia không dừng lại ở lá gan mà ảnh hưởng tới hầu hết các cơ quan trong cơ thể.
Đáng nói, phần lớn những bệnh lý này hoàn toàn có thể phòng tránh được nếu mỗi người thay đổi thói quen sử dụng đồ uống có cồn. Việc hạn chế, tiến tới từ bỏ rượu bia; khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các dấu hiệu tổn thương gan; đồng thời chủ động đến cơ sở y tế khi xuất hiện các triệu chứng bất thường là những giải pháp quan trọng giúp giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh cũng như các biến chứng nguy hiểm.
Những cuộc vui rồi sẽ qua đi, nhưng hậu quả do rượu bia để lại có thể kéo dài suốt phần đời còn lại của người bệnh. Không ít người chỉ thực sự hối hận khi lá gan đã bị xơ hóa, nhiều cơ quan trong cơ thể đã tổn thương nặng và cơ hội phục hồi không còn nhiều. Vì vậy, sử dụng rượu bia có trách nhiệm, biết nói không với việc lạm dụng đồ uống có cồn chính là cách thiết thực nhất để bảo vệ sức khỏe của bản thân, giữ gìn hạnh phúc gia đình và giảm gánh nặng cho xã hội.
