Mỗi lần đi khám, người dân thường phải mang theo nhiều giấy tờ, kết quả xét nghiệm hay hồ sơ bệnh án của những lần khám trước. Khi bệnh án điện tử (BAĐT) được triển khai đồng bộ từ bệnh viện đến Trạm Y tế (TYT) và Phòng khám Đa khoa (PKĐK) tư nhân, những bất tiện đó sẽ từng bước được thay thế bằng dữ liệu số liên thông. Sau khi hoàn thành triển khai BAĐT tại 55 bệnh viện, Bắc Ninh đang tăng tốc đưa mô hình này về tuyến y tế cơ sở - “mảnh ghép cuối” trong lộ trình xây dựng hệ sinh thái y tế số của tỉnh.
Trạm Y tế Mão Điền lựa chọn thuê máy chủ của Công ty Viettel để lưu trữ và truyền tải dữ liệu nên sớm hoàn thiện các hạng mục và được thẩm định vào cuối tháng 5 vừa qua
Tính đến hết ngày 30/6/2026, toàn tỉnh có 18/99 TYT và 5/67 PKĐK tư nhân hoàn thành thẩm định, đủ điều kiện triển khai BAĐT theo quy định của Bộ Y tế. Khác với các bệnh viện đã có điều kiện đầu tư tương đối đồng bộ về hạ tầng công nghệ thông tin, việc triển khai BAĐT tại tuyến y tế cơ sở và khối phòng khám tư nhân gặp nhiều khó khăn hơn do xuất phát điểm thấp về cơ sở vật chất, nhân lực và nguồn lực đầu tư. Chính vì vậy, mỗi đơn vị được thẩm định thành công không chỉ là kết quả của việc đáp ứng các tiêu chí kỹ thuật theo quy định mà còn thể hiện sự quyết tâm rất lớn của ngành Y tế, chính quyền địa phương và từng cơ sở khám, chữa bệnh trong quá trình chuyển đổi số.
Một trong những khó khăn lớn nhất hiện nay là bài toán về hạ tầng công nghệ thông tin và nguồn kinh phí đầu tư. Trước đây, các TYT đều trực thuộc Trung tâm Y tế tuyến huyện. Hoạt động chuyên môn của trạm chủ yếu tập trung vào công tác khám, chữa bệnh, phòng chống dịch và chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân; các nội dung liên quan đến công nghệ thông tin, vận hành phần mềm hay quản trị hệ thống đều do Trung tâm Y tế đảm nhiệm. Khi triển khai BAĐT, các TYT phải chủ động đầu tư hạ tầng, xây dựng hệ thống lưu trữ dữ liệu, bảo đảm đường truyền, trang thiết bị, chữ ký số và các phần mềm chuyên ngành. Đây là yêu cầu hoàn toàn mới, đòi hỏi nguồn lực không nhỏ đối với nhiều đơn vị.
Các đơn vị cung cấp phần mềm hỗ trợ cán bộ Trạm Y tế Yên Định triển khai bệnh án điện tử
Theo bác sĩ Trần Văn Sơn, Giám đốc TYT Mão Điền, để đáp ứng đầy đủ các điều kiện triển khai BAĐT cần đầu tư đồng bộ máy chủ, máy trạm, đường truyền cùng nhiều giải pháp phần mềm chuyên dụng, vượt quá khả năng của nhiều TYT nếu thực hiện theo hình thức đầu tư truyền thống. Vì vậy, Trạm đã lựa chọn phương án thuê máy chủ lưu trữ dữ liệu của Công ty Viettel nhằm giảm chi phí đầu tư ban đầu. Đồng thời, đơn vị nhận được sự hỗ trợ tích cực từ doanh nghiệp trong triển khai các nội dung kỹ thuật, đặc biệt là công tác tập huấn, hướng dẫn vận hành hệ thống. Nhờ đó, Trạm từng bước hoàn thiện các tiêu chí và được thẩm định theo đúng quy định. Với lượng bệnh nhân khoảng 650 lượt/tháng, việc đưa vào triển khai đồng bộ bệnh án điện tử sẽ giúp Trạm giải quyết được khối lượng lớn liên quan đến hồ sơ giấy tờ.
Không chỉ gặp khó về kinh phí, nhiều đơn vị còn đối mặt với áp lực rất lớn trong quá trình chuẩn hóa dữ liệu và nâng cao năng lực sử dụng công nghệ thông tin của đội ngũ cán bộ y tế. Theo bác sĩ Nông Thái Sơn, Giám đốc TYT Tuấn Đạo, khó khăn còn ở việc chuyển đổi dữ liệu. Dữ liệu dân số trước đây đã được làm sạch nhưng khi chuyển sang hệ thống mới lại chưa đồng bộ, khiến khoảng 2.000 trường hợp phải nhập lại từ đầu. Khối lượng công việc tăng lên đáng kể trong khi nhân lực còn mỏng, vừa làm chuyên môn, vừa thực hiện nhập liệu và hoàn thiện hồ sơ điện tử. Cùng với đó, một bộ phận cán bộ y tế vẫn còn lúng túng trong việc sử dụng chữ ký số, thao tác trên phần mềm và thích nghi với quy trình làm việc hoàn toàn mới thay cho hồ sơ giấy truyền thống.
Nhờ triển khai bệnh án điện tử, bệnh nhân đến Phòng khám Đa khoa Xuân Mai được nhận kết quả trực tuyến mà không phải in giấy, in phim, tiết kiệm thời gian đi lại, thuận lợi cho tái khám và theo dõi sức khỏe.
Bên cạnh những khó khăn, quá trình triển khai BAĐT cũng đang có nhiều thuận lợi nhờ sự quan tâm của các cấp, các ngành và chính quyền địa phương. Sau khi TYT được chuyển về trực thuộc UBND xã, phường quản lý, nhiều địa phương đã chủ động bố trí nguồn lực đầu tư cơ sở vật chất, tạo điều kiện để các đơn vị hoàn thiện hạ tầng công nghệ thông tin. Có thể kể đến là TYT Dương Hưu được địa phương đầu tư hơn 200 triệu đồng để nâng cấp hệ thống máy tính, thiết bị công nghệ thông tin và xây dựng phương án đường truyền dự phòng nhằm bảo đảm hệ thống vận hành ổn định, liên tục. Song hành với sự hỗ trợ của chính quyền địa phương là vai trò đồng hành của các doanh nghiệp công nghệ thông tin trong việc cung cấp phần mềm, thành lập nhóm hỗ trợ kĩ thuật và xuống tận cơ sở tập huấn, hướng dẫn các đơn vị hoàn thiện hồ sơ pháp lí. Mặt khác, các bệnh viện – nơi đã hoàn thành BAĐT cũng chia sẻ kinh nghiệm, đào tạo nhân lực, vận hành phần mềm, chuẩn hóa dữ liệu và xử lý các tình huống phát sinh trong quá trình triển khai của TYT. Nhờ đó, nhiều đơn vị đã rút ngắn đáng kể thời gian chuẩn bị, hạn chế những sai sót khi chuyển đổi từ bệnh án giấy sang BAĐT.
Đối với khối y tế tư nhân, PKĐK Xuân Mai (xã Lục Nam) là một trong những đơn vị tiên phong. Thay vì lưu trữ số lượng lớn hồ sơ giấy như trước, toàn bộ thông tin khám bệnh, kết quả xét nghiệm và cận lâm sàng của người bệnh được quản lý trên hệ thống điện tử, giúp việc tra cứu nhanh chóng, chính xác và thuận tiện hơn. Đặc biệt, người bệnh có thể nhận kết quả trực tuyến, tiết kiệm thời gian đi lại, thuận lợi hơn trong quá trình tái khám và theo dõi sức khỏe lâu dài. BAĐT còn giúp tối ưu quy trình tiếp đón, giảm thời gian chờ đợi, hạn chế thất lạc hồ sơ và nâng cao trải nghiệm của người dân khi đến khám chữa bệnh.
Mặc dù hầu hết các TYT và PKĐK tư nhân trên địa bàn tỉnh đã đưa BAĐT vào vận hành thử nghiệm, song nhiều đơn vị vẫn còn lúng túng trong việc hoàn thiện hồ sơ pháp lý như thành lập hội đồng chuyên môn, xây dựng quy chế bảo đảm an toàn thông tin, hoàn thiện hồ sơ kỹ thuật và các quy trình quản lý theo quy định của Bộ Y tế. Đây được xem là “nút thắt” lớn nhất trong giai đoạn hiện nay, bởi không ít đơn vị đã sẵn sàng về hạ tầng và phần mềm nhưng chưa hoàn thiện đầy đủ các điều kiện để được thẩm định, công nhận.
Nhằm tháo gỡ những khó khăn này, Sở Y tế Bắc Ninh đã thành lập tổ hỗ trợ triển khai BAĐT dành riêng cho khối TYT và PKĐK tư nhân; thường xuyên cập nhật các văn bản hướng dẫn, xây dựng hồ sơ mẫu và hỗ trợ trực tiếp từng đơn vị trong quá trình hoàn thiện các tiêu chí. Theo Tiến sĩ, bác sĩ Đào Khắc Hùng, để bảo đảm tiến độ theo yêu cầu của tỉnh, bên cạnh sự hỗ trợ của ngành Y tế và doanh nghiệp công nghệ, rất cần sự quan tâm, chỉ đạo quyết liệt của chính quyền địa phương, bởi hiện nay các TYT đã trực thuộc UBND xã, phường quản lý. Sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền cơ sở sẽ là yếu tố quan trọng giúp tháo gỡ khó khăn về nguồn lực, hạ tầng và tổ chức thực hiện, qua đó đẩy nhanh tiến độ triển khai BAĐT trên toàn tỉnh.
Nếu BAĐT tại bệnh viện là bước khởi đầu của chuyển đổi số thì việc triển khai thành công tại TYT xã, phường mới là thước đo để chuyển đổi số thực sự đi vào đời sống, bởi đây là nơi gần dân nhất, chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân nhiều nhất và cũng là mắt xích đầu tiên trong hệ thống y tế. Khi BAĐT được triển khai thành công tại tuyến này, dữ liệu sức khỏe của người dân sẽ được kết nối xuyên suốt ngay từ lần khám đầu tiên.
Từ những kết quả bước đầu có thể thấy, hành trình đưa BAĐT đến tuyến y tế cơ sở và khối PKĐK tư nhân vẫn còn nhiều việc phải làm. Tuy nhiên, với cách làm chủ động của ngành Y tế, sự đồng hành của các doanh nghiệp công nghệ và sự quan tâm của chính quyền địa phương, những rào cản về hạ tầng, nhân lực và thủ tục pháp lý đang từng bước được tháo gỡ. Khi BAĐT được triển khai đồng bộ trên toàn hệ thống khám, chữa bệnh, người dân sẽ là đối tượng hưởng lợi nhiều nhất thông qua quy trình khám chữa bệnh hiện đại, dữ liệu sức khỏe được quản lý xuyên suốt, góp phần xây dựng nền y tế số ngày càng hiệu quả, minh bạch và phục vụ tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe của nhân dân.
