Những ghi nhận gần đây tại Bệnh viện Phổi Bắc Ninh số 2 đang cho thấy sự thay đổi nhân khẩu học của bệnh nhân mắc bệnh lao. Căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm này không còn là mối đe dọa riêng của người cao tuổi hay người suy dinh dưỡng kinh niên, mà đang tấn công mạnh mẽ vào lực lượng lao động trẻ, khỏe mạnh. Điều đáng lo ngại là sự chủ quan, chậm trễ trong việc thăm khám đang khiến tình hình trở nên phức tạp hơn, làm gia tăng nguy cơ lây lan trong cộng đồng và thách thức công tác điều trị.
Nhiều người trẻ không phát hiện ra mình mắc bệnh lao do chủ quan, không đến viện khám để phát hiện bệnh và điều trị kịp thời.
Bệnh nhân Mai Thị Hương L. (phường Nếnh, tỉnh Bắc Ninh) bị ho kéo dài trong nhiều tháng. Chủ quan nghĩ chỉ là ốm sốt thông thường nên chị L. không đến bệnh viện khám mà tự mua thuốc kháng sinh uống. Thời gian đầu bệnh có giảm nhưng sau đó tái phát nặng hơn. Khi được làm xét nghiệm chuyên sâu, chị L. mới bàng hoàng phát hiện mình bị lao phổi. “Thỉnh thoảng em cũng hay bị cúm, ho hắng, chảy mũi nên nghĩ vừa rồi cũng là ốm sốt như mọi khi, chỉ cần ra hiệu thuốc mua uống vài ngày là khỏi. Vì đến bệnh viện thủ tục khá phức tạp, lại đông bệnh nhân nên chờ đợi cũng lâu, ảnh hưởng đến công việc. Mua thuốc uống lúc đầu cũng đỡ hẳn, nhưng được vài hôm thì triệu chứng ho, ngây ngấy sốt lại quay lại. Sau 3 – 4 lần thuốc ngoài không đỡ, em mới đến viện khám thì không ngờ bác sĩ lại kết luận em bị lao phổi – căn bệnh mà em chưa bao giờ nghĩ tới! Bây giờ phải nhập viện điều trị, em cũng chỉ biết nghe theo lời dặn của bác sĩ, uống thuốc đầy đủ, đúng giờ để mong sớm được ra viện.” – chị L. chia sẻ.
Sự chậm trễ trong chẩn đoán này không chỉ gây nguy hiểm cho bản thân người bệnh mà còn khiến nguy cơ lây nhiễm bệnh lao trong cộng đồng gia tăng, đồng thời thúc đẩy tình trạng lao kháng thuốc, gây khó khăn cho công tác phòng chống và điều trị bệnh lao.
Tuân thủ phác đồ điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ là biện pháp tối ưu giúp việc điều trị bệnh lao ở người trẻ đạt hiệu quả.
Theo bác sĩ Nguyễn Thị Minh Thủy – Trưởng khoa Lao phổi, Bệnh viện Phổi Bắc Ninh số 2, nguyên nhân chủ yếu khiến số ca mắc bệnh lao ở người trẻ trong độ tuổi lao động gia tăng xuất phát từ sự kết hợp của nhiều yếu tố, trong đó lối sống không lành mạnh đóng vai trò then chốt. Lối sống ăn uống, vận động không khoa học, thường xuyên thức khuya, làm việc quá sức khiến sức khỏe tổng trạng giảm sút, sức đề kháng yếu đi. Khi hệ miễn dịch suy yếu, vi khuẩn lao, vốn có thể tồn tại trong môi trường sống xung quanh, sẽ có cơ hội tấn công và gây bệnh.
Bên cạnh đó, môi trường làm việc tập trung trong không gian khép kín, thiếu thông gió cũng là một yếu tố nguy cơ đáng kể. Nhiều bệnh nhân mắc bệnh tại nơi làm việc mà không rõ nguồn lây. Anh Nguyễn Văn T. làm việc tại một công ty trong Khu công nghiệp Vân Trung cho biết: “Em vừa học xong cao đẳng, đến làm việc tại một công ty trong khu công nghiệp. Bản thân em bị viêm xoang, hay dị ứng thời tiết nên thường xuyên hắt hơi, sổ mũi. Vừa rồi bị ho kéo dài, nhưng em vẫn nghĩ là mình bị giống mọi khi nên không đi khám. Thế nhưng uống thuốc mãi không dứt, đi khám mới biết mình bị lao. Các bác sĩ có khai thác tiền sử, đặc thù công việc và phân tích thì có lẽ em bị lây ở công ty hoặc ở khu trọ. Vì làm công ty trong môi trường khép kín, ăn uống trong cùng khu vực; hoặc do khu vực em sinh sống xung quanh có người mắc bệnh lao, mang virus lao nhưng không có triệu chứng nên không phát hiện bệnh. Những người có thể trạng yếu như em khi bị lây vi khuẩn lao sẽ khởi phát triệu chứng mới biết mình bị bệnh.
Các bác sĩ khuyến cáo nên đi khám ngay khi có các triệu chứng, hoặc khám sức khỏe định kì để kịp thời phát hiện bệnh lao.
Bác sĩ Nguyễn Thị Minh Thủy – Trưởng khoa Lao phổi, Bệnh viện Phổi Bắc Ninh số 2 cho biết, việc phát hiện sớm bệnh lao giúp giảm gánh nặng do tác hại của bệnh lao gây ra. Điều này đặc biệt quan trọng bởi lao là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có khả năng lây truyền mạnh và là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trong các bệnh truyền nhiễm. Để kiểm soát bệnh lao, cách tốt nhất là những người sức khỏe yếu, lao động nặng, có bệnh nền cần lưu ý theo dõi sức khỏe định kì, đi khám lao ngay khi có triệu chứng.
Bác sĩ Thủy nhấn mạnh: “Khi phát hiện ho, sốt kéo dài cần đến cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám. Có thể chỉ cần chụp X-quang hay những bệnh nhân chỉ đi kiểm tra sức khỏe định kì đã phát hiện hang lao to rồi, trong khi không có triệu chứng gì cả. Vì lúc đó họ còn trẻ, sức khỏe của họ còn tốt nên triệu chứng bệnh không biểu hiện rõ ràng”.
Đối với những bệnh nhân đã mắc bệnh nền như trào ngược dạ dày phế quản hay bệnh nhân HIV, vốn có sức đề kháng kém, khi mắc lao biểu hiện thường trầm trọng hơn nên việc đi khám và phát hiện để điều trị ngay lập tức là vô cùng cần thiết.
Phòng ngừa bệnh lao không chỉ là trách nhiệm của ngành y tế mà còn là ý thức chủ động của mỗi cá nhân trong việc bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng, bắt đầu từ việc duy trì lối sống lành mạnh và không chủ quan trước các dấu hiệu bất thường của cơ thể.
