Bắc Ninh đang cùng với các địa phương trên cả nước đẩy mạnh mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Ngành y tế tỉnh nhà cũng không nằm ngoài xu thế đó, đối mặt với bài toán vừa phải đảm bảo chất lượng điều trị, vừa phải hiện đại hóa hệ thống quản lý dữ liệu. Vì vậy, ngành đang từng bước chuẩn hóa công tác phòng, chống bệnh không lây nhiễm (BKLN), không chỉ nhằm giải quyết các bất cập nhất thời mà còn là bước chuẩn bị cho một hệ sinh thái y tế số bền vững.
Bệnh nhân tăng huyết áp, tiểu đường được chuyển về quản lý, điều trị tại Trạm Y tế tạo nhiều thuận lợi
Số liệu thống kê mới nhất từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Bắc Ninh, tính đến tháng 3/2026, toàn tỉnh đã phát hiện và ghi nhận 175.715 người mắc tăng huyết áp, 71.094 người đái tháo đường, 11.756 người mắc hen phế quản – bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) và hơn 27.000 người mắc các nhóm BKLN khác. BKLN vốn được coi là những “kẻ sát thủ thầm lặng” bởi bệnh có thời gian phát triển chậm, kéo dài trong nhiều năm, đòi hỏi việc điều trị có hệ thống và lâu dài. Dù đã nỗ lực đưa khoảng 80% số bệnh nhân phát hiện được vào quản lý điều trị, nhưng con số 20% còn lại vẫn là nỗi trăn trở lớn. Điều này đồng nghĩa với việc hàng ngàn người dân vẫn đang nằm ngoài “lưới” bảo vệ y tế, đối mặt với nguy cơ biến chứng nặng như tai biến mạch máu não, suy thận hay nhồi máu cơ tim, gây hệ lụy lớn cho kinh tế gia đình và xã hội.
Từ tháng 7/2025, Bắc Ninh sáp nhập với Bắc Giang thành tỉnh Bắc Ninh mới. Trên cơ sở đó, đến 1/1/2026, ngành Y tế cũng tổ chức sắp xếp lại các đơn vị, thành lập mới 99 Trạm Y tế trên cơ sở 313 Trạm Y tế cũ của 2 tỉnh và đội ngũ cán bộ làm công tác y tế dự phòng của các Trung tâm Y tế. Với công tác phòng chống BKLN, hệ dự phòng sẽ chỉ còn tuyến tỉnh và tuyến xã. Vì vậy, trên thực tế vẫn ghi nhận tại một số đơn vị, việc quản lý hồ sơ bệnh án ngoại trú, theo dõi người bệnh và đặc biệt là công tác cập nhật số liệu, báo cáo định kì chưa đồng bộ giữa các tuyến, nhất là tuyến xã, phường. Nhiều cán bộ y tế mới phụ trách chương trình BKLN còn bỡ ngỡ với các quy trình thống kê, báo cáo chuyên sâu. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dữ liệu toàn tỉnh và hiệu quả trong công tác chỉ đạo phòng, chống BKLN. Tại nhiều địa phương, việc cập nhật số liệu vẫn còn mang tính thủ công, rời rạc, khiến dữ liệu thường xuyên bị trễ so với thực tế. Điều này gây khó khăn trực tiếp cho công tác chỉ đạo chuyên môn của CDC và Sở Y tế, bởi một kế hoạch phân bổ thuốc hay nhân lực không thể chính xác nếu dựa trên một “bức tranh mờ” về dữ liệu – bác sĩ Lê Tiến Cương, Phó Giám đốc CDC Bắc Ninh cho biết.
Nhiều chiến dịch khám sàng lọc, xét nghiệm máu miễn phí giúp người dân được tầm soát, phát hiện BKLN sớm
Phân tích sâu hơn về vấn đề này, tiến sĩ, bác sĩ Đào Khắc Hùng – Phó Giám đốc Sở Y tế Bắc Ninh nhấn mạnh: “Dữ liệu y tế là tài sản chiến lược. Trong kỉ nguyên số và mô hình quản lý mới, chúng ta không thể điều hành dựa trên những báo cáo thiếu tính hệ thống. Việc chuẩn hóa công tác ghi chép và báo cáo tại từng trạm y tế là nhiệm vụ sống còn để xây dựng chính sách y tế sát với nhu cầu thực tế của nhân dân. Sở Y tế cũng đang phối hợp với các đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ để xây dựng Trung tâm Điều hành dữ liệu y tế (IOC). Đây không chỉ đơn thuần là nơi lưu trữ số liệu, mà còn là công cụ quản trị thông minh. Hệ thống này sẽ tổng hợp dữ liệu từ mọi nguồn: bệnh viện công lập, trạm y tế xã và cả các cơ sở y tế tư nhân. Từ đó, ngành có thể giám sát theo thời gian thực tình hình bệnh tật, hiệu quả điều trị và sự phân bổ thuốc men, giúp công tác quản lý y tế đạt được sự minh bạch và hiệu quả tối đa. Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với các bệnh mạn tính, nơi việc theo dõi chỉ số huyết áp, đường huyết của hàng trăm ngàn bệnh nhân cần được cập nhật liên tục để đưa ra các cảnh báo sớm về nguy cơ biến chứng”.
Để tháo gỡ những nút thắt và đặc biệt là nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ y tế tại các Trạm Y tế xã, phường, Sở Y tế đã chỉ đạo CDC Bắc Ninh tổ chức các đợt tập huấn chuyên sâu, tập trung vào việc thống nhất quy trình quản lý điều trị và chuẩn hóa công tác ghi chép hồ sơ bệnh án ngoại trú theo đúng quy chuẩn của Bộ Y tế. Hiện phần mềm quản lý bệnh không lây nhiễm theo Thông tư 23/2025/TT-BYT đã được cập nhật, nâng cấp phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Tuy nhiên, dữ liệu của hệ thống này mới chỉ được thu thập trên cơ sở các đơn vị y tế công lập. Vì vậy, bên cạnh việc đòi hỏi các Bệnh viện đa khoa, chuyên khoa công lập phải là đầu tàu về chẩn đoán, điều trị hiệu quả; hỗ trợ chuyên môn, kĩ thuật cho các đơn vị tuyến dưới; Sở Y tế cũng yêu cầu các cơ sở khám, chữa bệnh ngoài công lập tăng cường khám, điều trị các bệnh không lây nhiễm và phối hợp báo cáo tình hình khám phát hiện và điều trị bệnh không lây nhiễm và một số bệnh mạn tính cho các đơn vị đầu mối để tổng hợp số liệu chính xác. Bức tranh sức khỏe của tỉnh sẽ không bao giờ toàn diện nếu thiếu đi mảnh ghép từ khối tư nhân – nơi đang quản lý một lượng lớn bệnh nhân BKLN đến khám và điều trị dịch vụ. Việc kết nối số liệu từ các phòng khám, bệnh viện tư nhân về hệ thống báo cáo chung của ngành y tế tỉnh sẽ giúp việc giám sát dịch tễ trở nên minh bạch và chính xác hơn.
Phần mềm báo cáo bệnh không lây nhiễm được cập nhật, nâng cấp theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đảm bảo tính đồng bộ
Tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh số 2, công tác quản lý bệnh nhân BKLN đã có những cải thiện rõ rệt khi đơn vị đang quản lý điều trị khoảng 6000 bệnh nhân mắc các bệnh mạn tính, hầu hết trong số này đều có bệnh nền kèm theo hoặc đã có biến chứng. Bác sĩ Lê Văn Sơn – phụ trách khoa Khám bệnh cho biết, việc chuẩn hóa hồ sơ giúp cán bộ y tế dễ dàng theo dõi tiền sử bệnh lí khi bệnh nhân chuyển tuyến. Dữ liệu được thông suốt, các bác sĩ tại bệnh viện có thể đưa ra phác đồ điều trị chính xác hơn, tránh trùng lặp thuốc và giảm thiểu sai sót y khoa.
Thực tế tại Bắc Ninh cho thấy, mô hình chính quyền hai cấp đòi hỏi sự tinh gọn nhưng phải hiệu quả vượt trội. Việc giải quyết các bất cập trong quản lý dữ liệu y tế và thống nhất quy trình từ xã đến tỉnh chính là chìa khóa để nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Những bước đi quyết liệt của ngành y tế, từ việc kiện toàn nhân sự, chuẩn hóa báo cáo đến việc huy động khối tư nhân đang dần hình thành một mạng lưới bảo vệ sức khỏe vững chắc. Mục tiêu đến hết năm 2026, Bắc Ninh hướng tới việc hoàn thiện hệ thống hồ sơ bệnh án điện tử toàn diện, bỏ hoàn toàn bệnh án giấy trong quản lý BKLN. Đây không chỉ là bước tiến về công nghệ, mà còn là minh chứng cho tinh thần trách nhiệm của chính quyền địa phương trong việc chăm sóc và bảo vệ vốn quý nhất của mỗi người dân – đó là sức khỏe.
