Tiểu đường type 2 (T2DM) và tăng huyết áp làm tăng nguy cơ biến chứng tim mạch, với hơn 90% dân số toàn cầu mắc phải. Vitamin C biết đến như chất chống oxy hóa mạnh, đang được khoa học chú ý về tiềm năng kiểm soát đường huyết và huyết áp cho nhóm đối tượng này.
Cơ chế tác động đến bệnh tiểu đường type 2 và tăng huyết áp của vitamin C
Vitamin C (ascorbic acid) tác động chính đến quá trình trung hòa gốc tự do và giảm viêm – hai yếu tố chính làm tăng mức T2DM và huyết áp. Theo Archives of Medical Research (2019), vitamin C mang lại lợi ích đáng kể cho người mắc tiểu đường thông qua cơ chế:
Giảm stress oxy hóa: bảo vệ tế bào β tuyến tụy (tế bào sản xuất insulin) khỏi gốc tự do dư thừa tạo ra do tiểu đường type 2, cải thiện khả năng điều tiết và độ nhạy insulin.
Ức chế con đường polyol: giảm tích lũy sorbitol từ glucose chuyển đổi thành, giảm tích tụ nội bào, hạn chế thoái hóa sợi thủy tinh thể, thận, thần kinh…
Tác dụng của vitamin C với người mắc tiểu đường type 2 và tăng huyết áp
Cải thiện chức năng mạch máu: tăng sản xuất nitric oxide giúp giãn mạch, giảm huyết áp tâm thu (SBP) và tâm trương (DBP).
Giảm viêm do protein cytokine, cải thiện độ đàn hồi mạch máu và kiểm soát đường huyết.
Tiềm năng ứng dụng vitamin C vào điều trị cho bệnh nhân tiểu đường type 2 và tăng huyết áp
Một nghiên cứu lâm sàng đăng trên Thư Viện Y Khoa Quốc gia Hoa Kỳ (2019) đã kiểm chứng ảnh hưởng của vitamin C đối với tiểu đường type 2 và tăng huyết áp. Kết quả cho thấy, bổ sung vitamin C liều 1000mg/ngày trong 4 tháng trên 70 người bệnh tiểu đường type 2 tác động:
- Giảm trung bình 2,4 mmol/L (tương đương 36%) mức đường huyết sau ăn.
- Đồng thời, mức huyết áp tâm thu ở người bệnh giảm 7.4mmHg và mức stress oxy hóa giảm xuống 10,8%.
- Giảm 16.02 mg/d đường huyết tương lúc đói, đồng thời làm giảm mức huyết áp tâm trương và tâm thu để ổn định đường huyết buổi sáng cho người bệnh.
Bên cạnh đó, hệ thống 15 nghiên cứu trên bệnh nhân tiểu đường type 2 và tăng huyết áp được tổng hợp trong báo cáo này cũng chỉ ra rằng, vitamin C làm giảm 0.46% mức HbA1c. Mức giảm này giúp người bệnh cải thiện kiểm soát đường huyết dài hạn, giảm nguy cơ biến chứng vi mạch (mắt, thận, thần kinh) khoảng 10-15% (theo UKPDS).
Đồng thời, nghiên cứu cũng chỉ ra hiệu quả của vitamin C ở các đối tượng khác nhau. Nhóm tiểu đường type 2 có HbA1c ban đầu lớn hơn 7.5% và nhóm bổ sung vitamin C trên 12 tuần cho kết quả cải thiện HbA1c tốt hơn so với nhóm còn lại. Một số ít trường hợp gặp vấn đề tiêu hóa nhẹ, không đáng nghiêm trọng khi dùng vitamin C.
Người mắc bệnh tiểu đường thường có mức vitamin C huyết tương thấp hơn 30–40% so với người khỏe mạnh do rối loạn chuyển hóa glucose, stress oxy hóa làm tăng tiêu thụ vitamin C, dẫn đến nguy cơ tăng huyết áp, cứng mạch các bộ phận cơ thể ở bệnh nhân tiểu đường type 2.
Do đó, kiểm tra nồng độ vitamin C huyết tương để bổ sung là cần thiết, giúp kiểm soát huyết áp cho đối tượng này. Tuy nhiên, người bệnh cần tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ nội tiết về việc kết hợp sử dụng vitamin C trong điều trị với liều lượng phù hợp nhằm đạt hiệu quả như mong muốn.
Với người mắc tiểu dường type 2, mức khuyến cáo sử dụng vitamin C hàng ngày từ 500–1000mg trong 4–12 tuần để đạt hiệu quả. Một số nguồn thực phẩm giàu vitamin C như ổi, cam, kiwi, bông cải xanh, ớt chuông… nên được tăng cường sử dụng. Tuy nhiên, người bị tiểu đường có thể bị ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát liều lượng, hấp thu và dự trữ vitamin C do hạn chế do cơ chế xử lý, thải trừ qua thận và mức oxy hóa cao.
Do vậy, người bệnh có thể tham khảo ý kiến bác sĩ về việc bổ sung vitamin C bằng các loại viên uống, trong đó phổ biến nhất là viên uống dạng ascorbic acid có khả năng hòa tan trong nước và hoạt tính sinh học cao, giúp tăng hiệu quả khi vitamin C đi vào cơ thể, hỗ trợ chuyển hóa, kiểm soát và giảm thiểu ảnh hưởng từ quá trình oxy hóa gây nguy cơ xuất hiện các biến chứng tim mạch ở người mắc tiểu đường.
Tăng cường vitamin C bằng các viên uống tinh chất vitamin C giúp tối ưu liều lượng và hiệu quả cải thiện sức khỏe cho người bệnh
Viên uống WellVita Vitamin C của Dược phẩm E&S Việt Nam chứa 450mg vitamin C nguyên chất, chiết xuất dưới dạng ascorbic acid hỗ trợ bổ sung vitamin C, giúp giảm mệt mỏi và tăng cường đề kháng cho người dùng.
Có thể thấy, vitamin C là một giải pháp bổ sung đơn giản nhưng giàu tiềm năng trong chiến lược kiểm soát tiểu đường type 2 và tăng huyết áp. Kết quả từ các nghiên cứu được xem là tiền đề để phát triển việc kết hợp vitamin C vào điều trị cho bệnh nhân tiểu đường type 2 có biến chứng tăng huyết áp một cách hiệu quả hơn.
Nguồn: “Vitamin C for Type 2 Diabetes Mellitus and Hypertension”, Undurti N. Das, Sciencedirect, 23/5/2019.
